Traduko de Katulo 84
Enkonduko
En Katulo 84, la poeto mokas homon nomatan Ario, kiu aldonas aspiron al siaj vortoj. Dum la tempo, kiam Katulo vivis, estis populara por junaj viroj studi laŭ la greka maniero. Kiam ili studis sub grekoj, junaj viroj ekhavis voĉajn afektaĵojn, kiel aldoni aspirojn, kie ili povis. Estas klare en Katulo 83, ke la poeto ne trovis tiun konduton alloga.
En tiu mallonga poemo, kiu havas la maldelikatecon de limriko, sed ne ĝian ritmon kaj rimon, Ario pensas, ke li parolas bone. Anstataŭ “winnings” (gajnaĵoj), li diras “whinnings”, aŭ “hambush” anstataŭ “ambush” (embusko). Laŭ la patrino de Ario, li ekhavis tiun plian aspiron de sia onklo, avo kaj avino.
Katulo mokas Ario eĉ plie per mencio, ke lia onklo estis “la liberigito”, kio signifas, ke li iam estis sklavo. Ĉar Romo estis socio kun difinitaj klasoj, Ario verŝajne ne devenis de patricia familio. Tio faras lian afektaĵon provo esti pli ol li estis.
Sed, en vera stilo de Katulo, la poeto aldonas humoran turnon. En linio sep, Ario estis sendita al Sirio, donante al romiaj oreloj libertempon for de la aspiro. Anstataŭe, ili povis aŭdi silabojn prononcatajn malpeze. La humoraj turnoj daŭris en la lastaj du linioj de la poemo, kiam mesaĝo alvenis el Sirio: la ionia bordo de tiam estos nomata “Hionian.” Ŝajnas, ke Ario havis efikon al la sirianoj.
Katulo estis tiel ruzema, ke li eĉ sukcesis fari ŝercon sen iam ajn skribi ĝin en la poemo. Konsideru la nomon de la antagonisto en la poemo, Ario. Se Ario dirus sian propran nomon, ĝi estus “Harrius” - kio tre similas al “Hairy Ass” (hara pugo). Dum barboj estis en modo por viroj, haroj sur la cetero de la korpo ne estis. Ario, en nomo kaj vulgara stilo, estis tute malalloga. Eĉ ne samseksemaj viroj en Romo estus altiritaj de hara pugo.
Carmen 84
| Linio | Latina teksto | Esperanta traduko |
|---|---|---|
| 1 | CHOMMODA dicebat, si quando commoda uellet | ARIO, se li volis diri "winnings", kutimis diri "whinnings", |
| 2 | dicere, et insidias Arrius hinsidias, | kaj por "ambush" — "hambush"; |
| 3 | et tum mirifice sperabat se esse locutum, | kaj pensis, ke li parolis mirinde bone, |
| 4 | cum quantum poterat dixerat hinsidias. | kiam ajn li diris "hambush" kun kiom eble plej da emfazo. |
| 5 | credo, sic mater, sic liber auunculus eius. | Tiel, sendube, diris lia patrino, tiel lia onklo la liberigito, |
| 6 | sic maternus auus dixerat atque auia. | tiel diris lia avo kaj avino de la flanko de la patrino. |
| 7 | hoc misso in Syriam requierant omnibus aures | Kiam li estis sendita al Sirio, ĉiuj niaj oreloj havis libertempon; |
| 8 | audibant eadem haec leniter et leuiter, | ili aŭdis la samajn silabojn prononcatajn trankvile kaj malpeze, |
| 9 | nec sibi postilla metuebant talia uerba, | kaj ne timis tiajn vortojn por la estonteco: |
| 10 | cum subito affertur nuntius horribilis, | kiam subite alvenas terura mesaĝo, |
| 11 | Ionios fluctus, postquam illuc Arrius isset, | ke la ioniaj ondoj, ekde kiam Ario iris tien, |
| 12 | iam non Ionios esse sed Hionios | estas de tiam ne "Ionian", sed "Hionian". |
