Traduko de Katulo 23
Enkonduko
En tiu ĉi poemo, Katulo rekte adresas Furion, kiu estas alia poeto en lia rondo. Furio eble havis amaferon kun la virseksa amanto de Katulo, Juventio. Li povus esti la viro, kiu estas menciata kiel la alia viro en la poemo numero 24.
En la unua verso, Katulo akuzas Furion, ke li havas nek sklavojn nek monkestojn. Li eĉ ne havas cimon, araneon aŭ fajron. Li ja havas patron kaj bopatrinon. Katulo aludas la dentojn de Furio en la verso kvar, dirante, ke ili povas maĉi silikŝtonon. En la versoj kvin kaj ses, Katulo diras, ke Furio kaj lia patro ambaŭ ĝuas la edzinon de la patro, nomante la penison de Furio seka bastono. Li uzas la sekan bastonon por ĝui la patrinon.
Poste, en la sekvaj kvin versoj (7-11), Katulo skribas pri la sano kaj malsato de Furio. Li parolas pri la digesta kapablo de Furio kaj ke li havas neniun kialon timi ion ajn. Li parolas pri tio, kiel lia sano protektas lin kontraŭ ĉio, inkluzive de komplotoj veneni lin.
En la versoj 12 kaj 13, Katulo komentas la sekecon de Furio. Li priskribas lin en komparo, komparante liajn “korpojn” al seka korno. Poste li uzas hiperbolon, dirante, ke li estas pli seka ol io ajn pli seka. Ni lernas en la verso 14, ke la sekeco venas de lia fastado kaj estado en la malvarmo kaj suno. Poste, en la verso 15, Katulo demandas, kiel alie Furio povus esti tiel sana kaj riĉa? Tio kontraŭdiras la unuan aserton, ke Furio havas nek monon nek servistojn.
En la versoj 16 kaj 17, Katulo klarigas, ke Furio havas neniun malsekecon — nenian ŝviton, salon aŭ nazfluon. En la verso 18, Katulo parolas pri tio, kiom pura li estas. Poste, en la versoj 19 kaj 20, ni lernas, ke la anuso de Furio estas pura kaj senmakula, ĉar li fekas nur 10 fojojn jare. Katulo poste dediĉas la sekvajn tri versojn al komento pri la kvalito de la ekskremento de Furio — ke ĝi estas malmola kaj pura. En la verso 23, Katulo diras, ke la ekskremento eĉ ne malpurigus lian fingron.
En la lastaj kvar versoj, Katulo diras al Furio, ke li devus alte taksi siajn benojn. Li ne devus malŝati esti tiel seka. Li ne bezonas preĝi por mono, ĉar li jam havas tiom da riĉeco. En kelkaj aliaj poemoj, Katulo skribis pri la manko de malsekeco de virino. Sekeco ne estas io, kion Katulo trovas alloga, do tiu ĉi poemo pli insultas Furion ol komplimentas lin.
Carmen 23
| Verso | Latina teksto | Esperanta traduko |
|---|---|---|
| 1 | FVRI, cui neque seruus est neque arca | Furio, vi, kiu havas nek sklavon nek monkeston, |
| 2 | nec cimex neque araneus neque ignis, | nek cimon, nek araneon, nek fajron, |
| 3 | uerum est et pater et nouerca, quorum | sed ja havas patron kaj bopatrinon, kies |
| 4 | dentes uel silicem comesse possunt, | dentoj povas maĉi eĉ silikŝtonon, |
| 5 | est pulcre tibi cum tuo parente | vi gajas kun via patro |
| 6 | et cum coniuge lignea parentis. | kaj kun tiu seka bastono, la edzino de via patro. |
| 7 | nec mirum: bene nam ualetis omnes, | Ne mirinde: vi ĉiuj ĝuas la plej bonan sanon, |
| 8 | pulcre concoquitis, nihil timetis, | viaj digestoj estas bonegaj, vi ne havas kion timi: |
| 9 | non incendia, non graues ruinas, | incendiojn, ruiniĝojn, |
| 10 | non facta impia, non dolos ueneni, | kruelajn ŝtelojn, komplotojn veneni vin, |
| 11 | non casus alios periculorum. | aliajn ŝancojn de danĝero. |
| 12 | atque corpora sicciora cornu | Kaj krome, viaj korpoj estas tiel sekaj kiel korno, |
| 13 | aut siquid magis aridum est habetis | aŭ pli sekaj ankoraŭ, se pli sekaĵo ekzistas, |
| 14 | sole et frigore et esuritione. | pro suno kaj malvarmo kaj fastado. |
| 15 | quare non tibi sit bene ac beate? | Kiel vi povus esti alie ol bone kaj prospera? |
| 16 | a te sudor abest, abest saliua, | Vi estas libera de ŝvito, libera de salivo, |
| 17 | mucusque et mala pituita nasi. | kaj de muko kaj ĝena nazfluo. |
| 18 | hanc ad munditiem adde mundiorem, | Al tiu pureco, aldonu eĉ pli puran, |
| 19 | quod culus tibi purior salillo est, | ke via anuso estas pli pura ol salbovlo, |
| 20 | nec toto decies cacas in anno; | kaj vi fekas ne pli ol dek fojojn en tuta jaro, |
| 21 | atque id durius est faba et lapillis. | kaj ke tio estas pli malmola ol fabo aŭ ŝtonetoj; |
| 22 | quod tu si manibus teras fricesque, | se vi premtus ĝin aŭ frotus ĝin per viaj manoj, |
| 23 | non umquam digitum inquinare posses | vi neniam povus malpurigi vian fingron. |
| 24 | haec tu commoda tam beata, Furi, | Ĉar vi havas tiajn benojn kiel tiuj ĉi, Furio, |
| 25 | noli spernere nec putare parui, | ne malŝatu ilin aŭ pensi, ke ili estas malgravaj; |
| 26 | et sestertia quae soles precari | kaj ĉesu preĝi, kiel vi faras, pri la cent sestercioj; |
| 27 | centum desine: nam sat es beatus. | ĉar vi estas sufiĉe prospera, kiel vi estas. |
