Traduko de Katulo 69
Enkonduko
En 69, Katulo celas Rufon, kiu havis amrilaton kun Lesbio post la morto de ŝia edzo. Katulo ankaŭ havis amrilaton kun ŝi kaj skribis pri ŝi en pluraj el siaj versoj. Sed en 69 li tute ne aludas al ŝi. Anstataŭe li rigardas kio malhelpas virinojn voli esti kun Rufo (Marko Celio Rufo).
En la unuaj du linioj, Katulo diras al Rufo ke li ne bezonas scivoli kial virinoj ne volas «meti sian delikatan femuron sub vin». Tio estas ronda maniero diri ke neniu virino volas kuŝi kun li. En linioj tri kaj kvar, Katulo diras al Rufo ke li ne povas tenti virinojn per belaj roboj aŭ belaj juveloj.
Virinoj ne interesas pri li ĉar iu disvastigas kalumniajn onidirojn pri li (linio 5). La onidiroj implikas lin odori kiel «malbona kapro». Katulo aludas al la kapro loĝanta sub la akseloj de Rufo. Ĉar Rufo odoras kiel terura besto, neniu virino volus havi seksajn rilatojn kun li, kiel dirite en linioj 7 kaj 8.
Katulo konsilas ke Rufo mortigu la odoron sub siaj akseloj, tiam virinoj eble ĉesos forkuri. Katulo ne diras al Rufo kiu disvastigas la onidirojn pri la malbonodoraj akseloj, sed ĉar li skribis pri ili en sia poemo, Katulo povus esti la kalumniisto. Tio povus esti lia provo subpremi ajnan eblan reunuigon de Rufo kaj Lesbio. Viro kun malbonodoraj akseloj certe ne povus plaĉi al la virino kiun Katulo amas.
Rigardante la lokigon de Katulo 69 inter 68 kaj 70, la poemo ŝajnas kiel malpeza paŭzo inter du pli pezaj temoj. En 68 Katulo parolas pri gravaj temoj kiel amo, morto kaj fideleco. Poste en 70 Katulo skribas mallonge pri la efemera naturo de la amo de virino. Li disigas la du per mokado de la malbonodoraj akseloj de viro. Katulo 69 eble estas provo enkonduki humoron por doni komikan trankvilon per insultoj.
Uzante la vorton «onidiro» en linio 5, estas klare ke Katulo provas portreti Rufon en malbona lumo. Malgraŭ oferi konsilon por solvi la problemon, Katulo ne ŝajnas ŝati la viron kiun li konsilas. Post paŭzo de insultado de Rufo en 70, Katulo aludas al li denove en 71 kiam li parolas pri la kapra odoro. En 71 li ankaŭ aludas ke la viro kiu odoras kiel kaproj havas podagron. Ŝajnas ke la kalumniisto vere povus esti Katulo, kiu klare ne estas impresita de tiu viro.
Karmeno 69
| Linio | Latina teksto | Esperanta traduko |
|---|---|---|
| 1 | NOLI admirari, quare tibi femina nulla, | Vi ne bezonas miri kial neniu delikata virino |
| 2 | Rufe, uelit tenerum supposuisse femur, | volas meti sian delikatan femuron sub vin, Rufo, |
| 3 | non si illam rarae labefactes munere uestis | eĉ se vi skuas ŝin per la donaco de robo el bela teksaĵo, |
| 4 | aut perluciduli deliciis lapidis. | aŭ iu delikata travidebla juvelo. |
| 5 | laedit te quaedam mala fabula, qua tibi fertur | Kio vundas vin estas kalumnio kiu diras |
| 6 | ualle sub alarum trux habitare caper. | ke vi havas la malbonan kapron sub viaj akseloj: |
| 7 | hunc metuunt omnes, neque mirum: nam mala ualde est | tion ĉiuj timas, kaj ne mirinde; ĝi estas terura besto, |
| 8 | bestia, nec quicum bella puella cubet. | kaj nenia kunulo por bela knabino. |
| 9 | quare aut crudelem nasorum interfice pestem, | Do mortigu tion kio tiel kruele ofendas niajn nazojn, |
| 10 | aut admirari desine cur fugiunt. | aŭ ne miru plu kial ili forkuras. |
