Traduko de Katulo 53
Enkonduko
Katulo 53 temas pri viro kiu ridigis la poeton. La poeto ridis ĉar viro mokis Kalvon, kiu akuzis Vatinion. La viro nomis Kalvon hom-etulon — personon tre malgrandan.
En la unua linio de la poemo Katulo informas la leganton ke viro en la homamaso ridigis lin. Katulo uzas la vorton «kunulo», kio signifas ke Katulo ankaŭ estis en la homamaso aŭskultante Kalvon. En la dua linio Katulo aludas al sia «kara Kalvo» kaj diras kiel lia amiko parolis per «splenda stilo». En la tria linio ni lernas ke la parolado de Kalvo inkluzivis akuzojn kontraŭ Vatinio, proksima amiko de Cezaro. Kaj Katulo kaj Kalvo ne ŝatis Cezaron same kiel la homojn en lia proksima rondo.
En la kvara linio la viro respondas al la vortoj de Kalvo levante la manojn en gesto de miro. En la kvina linio la viro komentas pri la malgranda grandeco de Kalvo, sed ankaŭ pri lia elokventa maniero paroli. Kalvo estis konata kiel poeto kaj oratoro kiu efektive faris paroladon kontraŭ Vatinio, sed la amiko de Cezaro estis absolvita en alia parolado de Cicerono.
Kiel poeto, Kalvo estis plej konata pro versoj kiuj mokis Cezaron kaj liajn samseksajn rilatojn kun la reĝo de Bitinio. Kalvo ankaŭ akuzis Cezaron havi amrilaton kun Pompejo en sia poezio. Katulo skribis kvar poemojn pri sia amiko.
En Katulo 53 ni ricevas enrigardon en la humuron de la poeto kaj kiom komforta li estis kun sia amiko. Hodiaŭ viroj ofte faras malgrandajn pikojn al la malfortoj de siaj amikoj, kaj tiu poemo montras ke la praktiko datiĝas de antikvaj tempoj. Kompreneble viroj mokis unu la alian pro sia alteco, aŭ manko de ĝi. Homoj de tiu tempo rekonus tiun linion pri la malgranda viro esti elokventa el la respondo de Vatinio al sia akuzo, ĉar li uzis sian elokventecon por eviti esti akuzita.
Katulo elstarigas la ironion ke malgranda viro povas esti elokventa, precipe ĉar Kalvo defiis la atendojn de la viro en la aŭdantaro. La brilo de tiu poemo venas tra la uzo de unu latina vorto: salaputium. Tio estas stranga vorto kiun fakuloj debatadis dum jaroj. Plej multaj konsentas ke la vorto signifas «malgranda viro» aŭ «hom-etulo», sed la vorto ne aperas en multaj aliaj antikvaj tekstoj. Elekti vorton kun tiom da silaboj malfaciligas teni la lirikan hendekasilaban metron.
Karmeno 53
| Linio | Latina teksto | Esperanta traduko |
|---|---|---|
| 1 | RISI nescio quem modo e corona, | Kunulo el la homamaso ĵus ridigis min: |
| 2 | qui, cum mirifice Vatiniana | kiam mia kara Kalvo eltiris en splenda stilo |
| 3 | meus crimina Caluos explicasset | siajn akuzojn kontraŭ Vatinio, |
| 4 | admirans ait haec manusque tollens, | li levis la manojn en miro, kaj |
| 5 | ’di magni, salaputium disertum!’ | «Grandaj dioj,» li diras, «kia elokventa hom-etulo!» |
