Traduko de Katulo 43
Enkonduko
Ĉi tiu poemo eble estis inspiro por la soneto de Ŝekspiro konata kiel “La Okuloj de Mia Amantino Tute Ne Similas al la Suno.” En la pli frua versio de Katulo, li uzas sian versaĵon por kritiki virinon, kiu estas malproksima de belo. Tiu virino estas la amantino de viro, kiun Katulo malamas: Mamuro. Ĉar Katulo ne ŝatas tiun viron, li aŭtomate malŝatus iun ajn virinon, kiu havis seksajn rilatojn kun li.
En linio unu, Katulo salutas ŝin, sed ne diras ŝian nomon. En alia poemo, Katulo ja mencias ŝian nomon: Ameano. Dum li salutas ŝin, li rimarkigas, ke ŝi ne havas etan nazon. Li daŭrigas sian kritikon de ŝia aspekto en linioj du kaj tri, kie li referencas, ke ŝi ne havas belajn piedojn nek malhelajn okulojn, same kiel ŝi ne havas longajn fingrojn nek sekan buŝon. Tio diras al la legantoj, ke nedezirindaj ecoj ĉe virinoj inkluzivis grandajn nazojn, malbelajn piedojn, helajn okulojn, mallongajn fingrojn kaj malsekajn buŝojn. En linio kvar, li kritikas ŝian manieron paroli kaj asertas, ke ŝi ne havas rafinitan lingvon — ŝi devas havi vulgaran manieron paroli.
Tiam, en linio kvin, li faras sian referencon al Mamuro, nomante lin “la bankrotinto de Formie”, kiu estis la nomo de la urbo, kie li havis bienon. En aliaj poemoj, Katulo informas, ke Mamuro ne povis fari iun ajn monon el sia bieno, malgraŭ ke li havis fekundajn terojn kaj multon da bestoj. Li kondukis la bienon al bankroto.
En linioj ses kaj sep, Katulo demandas, kion la urbanoj pensas pri Ameano. La Provinco rakontas al ni, ke ŝi estas bela. Katulo scivolas, ĉu Ameano estas komparata al lia amantino, Lesbio. Tiam, Katulo plendas pri tio, kiel la nuna epoko ne havas ideon, kio estas belo, kiam li nomas la homojn “sengustaj kaj maledukitaj”. Tiu knabino estis komparata al Lesbio, kio montras, kiel bela ŝi estis en sia glortempo. Sed, en la okuloj de Katulo, Ameano estas malproksima de belo, precipe kiam komparata al Lesbio.
Katulo estis spertulo en ludi per vortoj por pravi sian punkton krede. Li uzas la negativon en pluraj linioj por vere montri, kiel malfeliĉe aspektis Ameano. Li ankaŭ uzas Formie por elmontri ŝian mankon de belo. Jes, Mamuro estis de tie, sed la latina vorto “formosa” signifas bela. Ŝi estas la amantino de bankrotinta aŭ senvalora belo, tiel montrante, ke ŝi tute ne havas iun ajn belon.
Carmen 43
| Linio | Latina teksto | Esperanta traduko |
|---|---|---|
| 1 | SALVE, nec minimo puella naso | Mi salutas vin, sinjorino, vi, kiu nek havas etan nazon, |
| 2 | nec bello pede nec nigris ocellis | nek belan piedon, nek nigrajn okulojn, |
| 3 | nec longis digitis nec ore sicco | nek longajn fingrojn, nek sekan buŝon, |
| 4 | nec sane nimis elegante lingua, | nek efektive tre rafinitan lingvon, |
| 5 | decoctoris amica Formiani. | vi, amantino de la bankrotinto de Formie. |
| 6 | ten prouincia narrat esse bellam? | Ĉu vi estas tiu, kiu estas bela, kiel la Provinco rakontas al ni? |
| 7 | tecum Lesbia nostra comparatur? | ĉu kun vi nia Lesbio estas komparata? |
| 8 | o saeclum insapiens et infacetum! | Ho, ĉi tiu epoko! kiel sengusta kaj maledukita ĝi estas! |
