Traduko de Katulo 114
Enkonduko
En Katulo 114 la poeto celas viron nomitan Mentula, kiu fakte estas Mamurra. Tiu viro servis Cezaron kaj Pompejon kaj havis grandan bienon sur la moneto Celio, kiun li nomis Firmum. Nomante Mamurran Mentula, Katulo povas nomi lin S-ro Peniso, ĉar tio estas kio Mentula estas.
Laŭ la poemo, la bieno de Mamurra estis plena de belaj aferoj. Dum priskribado de tiuj aferoj Katulo** sukcesis ludi per vortoj**. En la tria linio la poeto aludas al «fiŝoj, paŝtejo, grenlando kaj ĉasaĵo.» Sed li ankaŭ aludas al «birdĉasado de ĉiuj specoj» — kio estas la vortludo. En unu kazo birdĉasado de ĉiuj specoj povus esti diverseco de birdoj. Ĝi ankaŭ povus esti aludo al tio, kiel Mamurra sukcesis detrui tion, kion li kreis, kio estas evidenta en la kvara linio.
Katulo diras, ke Mamurra havas ĉiujn tiujn belajn aferojn, sed li ne uzas ilin por sia bono. En la kvara linio Katulo dividas, ke Mamurra elspezas pli ol li gajnas de la tero. En la kvina linio li estas riĉa, sed li mankas ĉion. Katulo finas la poemon petante admiri la bienon de Mamurra, sed nur se Mamurra estas «en manko».
Mamurra devas ne kompreni kiom bone li havas ĝin, kaj li devas ne scii kiel prizorgi sian riĉecon. Estas duobla signifo pri S-ro Peniso posedi Firmum, ĉar Firmum sonas kiel ĝi estas malmola — eble erektiĝinta, kiel peniso. Li sonas kiel viro, kiun Katulo ne respektus pro lia manko de zorgo por sia tero kaj posedaĵoj. Estas unu afero aspekti riĉa, sed Mamurra ne povas subteni sian riĉecon.
Kiel amiko de Pompejo kaj Cezaro, Katulo rekonus Mamurran kiel falsulon, kiu eble faras bonan spektaklon, sed ne povas subteni tion, kion li faras, per io de valoro.
Karmeno 114
| Linio | Latina teksto | Esperanta traduko |
|---|---|---|
| 1 | FIRMANVS saltu non falso Mentula diues | S-ro Peniso vere estas dirita riĉa en la posedo de la terkoncedo ĉe Firmum, |
| 2 | fertur, qui tot res in se habet egregias, | kiu havas tiom da belaj aferoj en si, |
| 3 | aucupium omne genus, piscis, prata, arua ferasque. | birdĉasado de ĉiuj specoj, fiŝoj, paŝtejo, grenlando kaj ĉasaĵo. |
| 4 | nequiquam: fructus sumptibus exsuperat. | Ĉio vane; li superas la produktadon de ĝi per siaj elspezoj. |
| 5 | quare concedo sit diues, dum omnia desint. | Do mi koncedas, ke li estas riĉa, se vi permesos, ke li mankas ĉion. |
| 6 | saltum laudemus, dum modo ipse egeat. | Ni admiros la avantaĝojn de lia bieno, tiel longe kiel li mem estas en manko. |
