Traduko de Katulo 11
Enkonduko
En poemo 11,Katulo** referencas plurajn aludojn al lokoj kaj homoj de la antikva mondo** - samtempuloj de la poeto. Kiam la poemo komenciĝas, Katulo alvokas Furion kaj Aŭrelion. Furio povus esti kolego poeto, Marko Furio Bibakulo, sed la identeco de Aŭrelio restas nekonata. Tiuj viroj akompanos Katulon, dum li eble vojaĝas al lokoj kiel Hindujo, la Rejno, la Nilo aŭ Arabio.
Katulo kaj liaj amikoj ne iras al iuj ajn el tiuj lokoj. Anstataŭe, ĉio, kion li volas, ke ili faru, estas liveri mesaĝon al Lesbio, lia amantino. Tiu mesaĝo estas lasi ŝin vivi kun ŝiaj 300 amorantoj, “kiujn ŝi tenas samtempe en sia brakumo”, dum ŝi “ŝirante la femurojn de ĉiu viro”. En aliaj tradukoj, femuroj estas anstataŭigitaj per ingvenoj.
Katulo finas la poemon komparante sin al floro, kiu estis faligita kaj mortigita de plugilo. Ŝajnas, kvazaŭ lia amata kolerigis lin havante sekson kun almenaŭ unu alia viro. Katulo plenigis sian poemon per hiperbolo, ĉar estas dubinde, ke Lesbio estas kun 300 viroj samtempe. Kaj, dum li eble sentas sin kiel platigita floro, li estas malproksima de esti delikata, kiel floro. Fakte, per tiu ĉi poemo, li rebatas al Lesbio per vortoj, kiuj daŭris milojn da jaroj.
En aliaj tradukoj, la vortoj uzitaj havas pli da seksaj konotacioj. En tiu ĉi traduko kaj aliaj, Katulo uzas vortojn kiel penetrado, batita kaj vagabondo. Tiuj duoblaj sencoj montras la koleron de Katulo. En tipa stilo de Katulo, li skribas per sia dikotomia stilo dirante “Kaj lasu ŝin ne serĉi mian amon kiel antaŭe; mian amon, kiu pro ŝia kulpo falis.” Tiuj linioj ŝajnas preskaŭ mildaj kompare al la maniero, kiel li planas penetri Hindujo aŭ vagabondi trans la Alpoj.
Se tiu ĉi poemo temas pri la maniero, kiel Lesbio trompas, Katulo povus krei komparon de ŝiaj konkeroj al tiuj de la romia armeo. Kiel la Romianoj penetris kaj batis centojn da homoj de Hindujo ĝis Britio, iumaniere, ankaŭ Lesbio faris. En la okuloj de Katulo, centoj da viroj penetris ŝin. La Romianoj estas milita maŝino kaj Lesbio estas seksa maŝino.
Katulo estis ekspluatita de Lesbio. Pro tio, li povas rilati kun la homoj, kiuj suferis malvenkon fare de la Romianoj. Li eble estas viro, kiu estas parto de la monhava klaso, sed ŝi traktas lin ne pli bone ol forĵetitan floron, kiu estas rompita de plugilo. Katulo kredas, ke Lesbio estas ne pli bona ol putino en la poemo, precipe konsiderante, ke li pensas, ke ŝi havas sekson kun 300 viroj samtempe.
Dum la sentoj de Katulo pri Lesbio estas klaraj en tiu ĉi poemo, liaj sentoj pri Furio kaj Aŭrelio ne estas. Ili eble vojaĝas kun li, sed ĉar Katulo uzas siajn supozitajn vojaĝojn kiel metaforon por la seksaj konkeroj de Lesbio, inkluzivi Furion kaj Aŭrelion eble ne havas pozitivajn konotaciojn. Se ili aliĝas al li, ĉu ili ankaŭ estas batataj kaj piedpremataj? Amikoj ofte estas petitaj liveri mesaĝojn, sed tiuj amikoj ne estas petitaj liveri amindan mesaĝon. Katulo referencas tiujn virojn en aliaj poemoj kaj en ĉiuj el ili, ili estas mokitaj aŭ sekse atakitaj.
En la angla traduko, Katulo ja referencas tiujn virojn kiel amikoj, sed la vorto amikoj ne aperas en la latina versio. Anstataŭe, ili estas referencataj kiel comites, kiu estas malsama de la termino sodales, kiun Katulo nomas siaj veraj amikoj. Katulo ne petus siajn verajn amikojn liveri la mesaĝon al Lesbio; ili ne meritus aŭdi ŝian koleron.
Carmen 11
| Linio | Latina teksto | Esperanta traduko |
|---|---|---|
| 1 | FVRI et Aureli comites Catulli, | Furio kaj Aŭrelio, kiuj estos kunvojaĝantoj de Katulo, |
| 2 | siue in extremos penetrabit Indos, | ĉu li faros sian vojon eĉ al fora Hindujo, |
| 3 | litus ut longe resonante Eoa | kie la bordo estas batata de la malproksime resonanta |
| 4 | tunditur unda, | orienta ondo, |
| 5 | siue in Hyrcanos Arabesue molles, | aŭ al Hirkaniujo kaj mola Arabio, |
| 6 | seu Sagas sagittiferosue Parthos, | aŭ al la Sakoj kaj sagoportantaj Partoj, |
| 7 | siue quae septemgeminus colorat | aŭ tiuj ebenaĵoj, kiujn la sepobla Nilo |
| 8 | aequora Nilus, | kolorigas per sia inundo, |
| 9 | siue trans altas gradietur Alpes, | aŭ ĉu li piediros trans la altaj Alpoj, |
| 10 | Caesaris uisens monimenta magni, | por viziti la monumentojn de granda Cezaro, |
| 11 | Gallicum Rhenum horribile aequor ulti- | la Gaŭla Rejno, la timindaj Britoj, |
| 12 | mosque Britannos, | la plej malproksimaj homoj, |
| 13 | omnia haec, quaecumque feret uoluntas | Ho, miaj amikoj, pretaj, kiel vi estas, alfronti ĉiujn tiujn riskojn kun mi, |
| 14 | caelitum, temptare simul parati, | kion ajn la volo de la dioj supre alportos, |
| 15 | pauca nuntiate meae puellae | transdonu mesaĝon, ne amindan mesaĝon |
| 16 | non bona dicta. | al mia amantino" |
| 17 | cum suis uiuat ualeatque moechis, | lasu ŝin vivi kaj esti feliĉa kun ŝiaj amorantoj, |
| 18 | quos simul complexa tenet trecentos, | tricentojn, kiujn ŝi tenas samtempe en sia brakumo, |
| 19 | nullum amans uere, sed identidem omnium | amante neniun el ili vere, sed denove kaj denove |
| 20 | ilia rumpens; | ŝirante la femurojn de ĉiu viro. |
| 21 | nec meum respectet, ut ante, amorem, | Kaj lasu ŝin ne serĉi mian amon kiel antaŭe; |
| 22 | qui illius culpa cecidit uelut prati | mian amon, kiu pro ŝia kulpo falis |
| 23 | ultimi flos, praetereunte postquam | kiel floro ĉe la rando de la herbejo, kiam ĝi estis tuŝita |
| 24 | tactus aratro est. | de la preterpasanta plugilo. |

