Morrígan

Diino de milito kaj fekundeco. Ŝia nomo, Morrígan (Morrigan), signifas la “Reĝino de Demonoj” aŭ la “Fantoma Reĝino”.

Morrígan estis la filino de Delbáeth kaj Ernmas. Morrígan estis la fratino de Badb, Macha, kaj eble de Nemain.

Morrígan estis unu el la edzinoj de Dagda. Dum la festivalo de Samhain, okazanta la 1-an de novembro, ŝi dormis kun Dagda por renovigi la estontan prosperon de Irlando. En tiu rolo, ŝi estis vidata kiel la Suvereneco de Irlando.

Morrígan estis ankaŭ la diino de divenado kaj profetaĵo.

En Cath Mag Tuired, ŝi lavis vestaĵojn ĉe la vadejo en Unshin en Corann, proksime de la domo de Dagda ĉe Glen Edin, kiam Dagda renkontis ŝin en la vespero de la festivalo de Samhain. Unu piedo estis ĉe Allod Echae (akvo en la sudo) kaj la alia piedo ĉe Lisconny (norde de la akvo). Naŭ liberigitaj harbukloj estis sur ŝia kapo. Post kiam Dagda dormis kun ŝi, ŝi konsilis lin pri kie la Fomorianoj kolektiĝis kaj kion ŝi faros en batalo. Estis el Morrígan, ke alia kelta folkloro derivis la Lavantiginon ĉe la Vadejo. La Lavantino estis speco de banŝio, kiu povis antaŭdiri, kiu mortos.

En pluraj fontoj, Morrígan havis infanojn, kelkajn de Dagda kaj kelkfoje la patro aŭ patroj de ŝiaj infanoj neniam estis nomitaj.

Morrígan estis ankaŭ identigita kun la diino Danu aŭ Anu, aŭ ke Danu estis la propra nomo de Morrígan, ĉar ambaŭ estis nomitaj kiel filino de Delbáeth kaj Ernmas, kaj ambaŭ estis la patrinoj de Brian, Iuchar kaj Iurbarba, per incesto kun sia propra patro.

Morrígan estis unu el la plej strangaj diaĵoj en la irlandaj mitoj. Ŝi estis tripartita diino de milito: diino kun tri apartaj personecoj aŭ aspektoj. La tri morrigan-oj estis Morrígan, Macha kaj Badb. Kelkaj diras, ke ekzistis tri apartaj dinoj (morrigan-oj) kun la sama nomo, aŭ ke ŝiaj tri aspektoj kombiniĝis en unu solan diinon.

En la Dua Batalo de Mag Tuired (Moytura), Morrígan helpis la Tuatha Dé Danann, kaŭzante timon kaj konfuzon en la Fomoriaj vicoj. Per la unuopa kombato inter Ogma kaj Indech (unu el la Fomoriaj reĝoj), Morrígan drenis la forton el Indech.

Ĉe la fino de la libro, ŝi proklamis, ke la Tuatha Dé Danann gajnis grandan venkon super la Fomorianoj.

En la rakonto de la Detruo de Da Derga, Morrígan kaŭzis ke Conaire Mor rompu sian lastan geis. Morrígan estis ankaŭ enamiĝinta al Cú Chulainn kaj aperis kiel juna, bela fraŭlino al la heroo. Tamen, Cú Chulainn rifuzis la amon de Morrígan. En la Brutrabado de Cooley, Morrígan estis unu el la kontraŭuloj, kiuj atakis Cú Chulainn ĉe la vadejo, sed ĉiufoje Cú Chulainn submetis aŭ venkis ŝin.

Kvankam ŝi fariĝis malamikino de Cú Chulainn, finfine ŝi provis savi la heroon. Ŝi sendis averton al Cú Chulainn, ke la heroo estis forlogita en mortkaptilon starigitan de liaj malamikoj, rompante la stangon de lia ĉaro. Kiam Cú Chulainn ligis sin al roko, mortante pro sia vundo, Morrígan, en la formo de korvo, sidis surŝultre, kio tenis la malamikojn for. Nur kiam lia vivo forglitis, Morrígan forflugis.

Macha

Ŝi estis konata kiel Macha, la diino de fekundeco — patrina diino. Macha aperis plurajn fojojn en la irlandaj mitoj. En ŝia unua apero, ŝi estis la edzino de Nemed, gvidanto de la Nemedanoj.

Macha aperis ankaŭ kiel la edzino de Nuada de la Arĝenta Mano, reĝo de Irlando kaj gvidanto de la Tuatha Dé Danann. Ĉi tie, Macha estis la filino de Delbáeth kaj Ernmas, kaj fratino de Badb, Morrígan, kaj eble de Nemain. Kiel tripartita diino de milito, Macha estis unu el la tri aspektoj de la Morrigan-oj. Macha mortis kun sia edzo en la Dua Batalo de Mag Tuired (Moytura); ili estis mortigitaj de la detrua okulo de Balor.

Tamen, Macha estis plej populara kaj aktiva en siaj roloj en la norda provinco de Ulsterio (Ulaid). Macha aperis dufoje en la Ciklo de Ulsterio.

Ŝi iam estis konata kiel Macha, la ruĝa militdiino. Macha estis la filino de Áed Ruad. Macha edziniĝis al sia onklo Cimbáeth kaj fariĝis reĝino de Ulaid (Ulsterio). Estis ŝi, kiu fondis la urbon nomitan laŭ ŝi: Emain Macha. La nomo Emain Macha signifas la “Broĉo de Macha”, ĉar ŝi markis la limon de montofortresoj per sia broĉo.

En la dua rakonto de Ulsterio, Macha aperis denove, ĉi-foje kiel la dua edzino de la riĉa farmisto Crunnchu. Tiu ĉi Macha metis malbenon sur la virojn de Ulaid pro ilia mistraktado de ŝi dum ŝia gravediĝo. La malbeno estis, ke dum la horoj de plej granda bezono de Ulsterio, la viroj de Ulsterio suferos dolorojn kiel tiujn de virino naskanta. En tiu ĉi rakonto, ŝi estis la diino de ĉevaloj (Vidu Malbeno de Macha).

Badb kaj Aliaj Aspektoj

Badb estis la filino de Delbáeth kaj Ernmas, kaj fratino de Macha, Morrígan, kaj eble de Nemain. Badb estis la edzino de Neit. Kiel tripartita diino de milito, Badb estis unu el la tri aspektoj de la Morrigan-oj.

Kiel Badb, Morrígan estis la diino de milito, kaj estis ofte referita kiel Badb Catha, kio signifas “Batala Korvo”. Ŝi havis la kapablon formŝanĝi al juna, bela knabino aŭ maljuna malbela virino, same kiel korvo. Ŝi estis ankaŭ nomata Banbha kaj Fodla.

Fine, kiel Nemain, Morrígan estis la diino de konfliktemo kaj paniko. Ŝia nomo signifas “Paniko”. Nemain estis ankaŭ dirita esti la edzino de Neit, same kiel Badb. Nemain estis asociita kun la brita diino Nemetona, la diino de la sankta arbetaro.

Badb kaj Nemain aperis en Táin Bó Cuailnge en la vespero de la fina batalo inter Ulsterio kaj Connacht. Ili eniris la kampadojon de Connacht kaj ŝiajn aliancanojn, kie cent militistoj mortis pro teruro. La dinoj inspiris teruron en la nokto.

Eriu estis eble alia aspekto de Morrigan. Denove, Eriu aperis kiel la diino de fekundeco. Eriu estis la suvereneco de Irlando edzinigita al mortula reĝo. Kiel ĉiuj ŝiaj antaŭe menciitaj aspektoj, Eriu estis ankaŭ militdiino kaj havis la kapablon ŝanĝi sian formon de knabino al maljunulino, aŭ al birdo aŭ besto. Eriu estis la patrona diino de la provinco Meath. Irlando probable estis nomita laŭ ŝi (Eire). (Vidu Eriu.)

Morrígan estis ankaŭ asociita kun Medb aŭ Maeve, reĝino de Connacht, edzinigita al mortula reĝo Ailill.

En la posta mezepoka periodo, Morrígan estis asociita kun Morgan le Fay, sorĉistino kaj diino de Avalon, en la Arturaj legendoj.