Tuatha Dé Danann
La Tuatha Dé Danann (“Popolo de la Diino Danu”) estis unu el la mitaj rasoj kiuj setlis en Irlando antaŭ la alveno de la milezianoj, la prapatroj de la modernaj gaeloj. La danananoj estis posteuloj de la diino Danu. Ŝia filo Dagda estis la plej potenca gvidanto de la danananoj.
La Tuatha Dé Danann estis raso de diaĵoj kaj ankaŭ raso de herooj. Ili lertiĝis en arto kaj scienco, poezio kaj magio.
Oni diris, ke ili venis el kvar mitaj urboj: Falias, Gorias, Finias kaj Murias. Kiam ili venis por vivi en Irlando, la danananoj ricevis kvar magiajn trezorojn aŭ talismojn, unu el ĉiu urbo. Antaŭ ol la Tuatha Dé Danann migris al Irlando, ili lernis ĉiujn siajn kapablojn de kvar sorĉistoj/bardoj (druidoj) el tiuj kvar urboj. Morfesa el Falias, Esras el Gorias, Semias el Murias kaj Uiscias el Findias. (Vidu la Druidojn de Danu)
Post kiam la milezianoj venkis la dananojn, la danananoj aŭ retiriĝis al Tír na n-Óg (“Lando de Juneco”) aŭ ili daŭre vivis sur la tero kun la milezianoj, sed iliaj hejmoj (subteraj palacoj) estis kaŝitaj per magio de la okuloj de mortemuloj. Iliaj hejmoj estis kutime nomataj Sídhe (síd aŭ sídh) aŭ la Alia Mondo. Alia nomo por la Tuatha Dé Danann estis áes sídhe aŭ la “Popolo de la Sídhe”.
En la Alia Mondo, la danananoj restis junaj kaj ŝajne senmortaj. Senmortaj en la senco, ke ili povis vivi tre longan vivon kaj resti junaj, sed ili povis esti mortigitaj aŭ detruitaj, same kiel ajna mortemulo.
Estis oftaj vizitoj de la danananoj ĉe la mortemuloj. Foje ili helpis mortemulojn, dum alifoje ili celis ilian detruon. Foje ili serĉis edziĝon kun mortemuloj. Plejparte, la danananoj venis al la surfaco kaj renkontis siajn amantojn, sed alifoje la mortemuloj rajtiĝis vivi kun ili.
En la Ulaid-Ciklo, la Tuatha Dé Danann ankoraŭ estis vidataj kiel keltaj diaĵoj. Tamen, en la Feniana Ciklo, la danananoj degeneris al nenio pli ol feaj homoj; alivorte, la danananoj fariĝis la “Fea Popolo”. La Tuatha Dé Danann fariĝis ofte asociitaj kun feoj. Pro kristanaj influoj en la mitoj, kelkaj el ili mortis pro maljuneco kiam ili forlasis la Alian Mondon; do, ili estis baptitaj post la forlaso de la Alia Mondo sed antaŭ sia morto.
Oni devus rimarki, ke la feoj en keltaj mitoj (precipe irlandaj, kimraj kaj arturaj mitoj) havis nenion komunan kun etaj aletaj piksioj trovitaj en folkloro kaj infanaj fabeloj, kiel Tinkerbell en Peter Pan aŭ la Fea Baptopatrino en Cindrulino. La feoj trovataj ĉi tie estis homoj kun supernaturaj potencoj. Modernaj interpretoj de feoj tendencas ilin beligi, precipe dum la Viktoria periodo (19-a jarcento) en Britio.
En frua irlanda kaj kimra literaturo, ili povis esti altaj aŭ malaltaj, belaj aŭ malbelaj. Ili povis esti bonvolaj estaĵoj, sed alifoje ili povis esti timige kruelaj aŭ malicaj. Ekzemple, Morrigan kaj Morgan le Fay ne estus konsiderataj feoj en la moderna senco.
Se vi interesiĝas pri la mita historio de la popoloj kiuj setlis en Irlando, legu la Libron de Invadoj.
Bonvolu noti, ke mi limigis la nombron de Tuatha Dé Danann kiuj aperis en irlandaj mitoj. Mi provizis priskribon nur por tiuj, kiuj ludas gravan rolon en irlanda mitologio, ĉar estas simple tro multaj danananoj por mia malgranda paĝo.
Trioblaj Diinoj
La nombro tri estis grava en ĉiuj keltaj tradicioj. Dioj kaj diinoj estis kutime grupigitaj triope, aŭ ili reprezentis tri malsamajn aspektojn de la sama diaĵo.
Ĉi tie vi trovos liston de trioblaj diinoj, kaj aliaj diinoj trovataj en irlanda mitologio.
Krome, ĉi tiuj diinoj inkluzivigis Badb, Macha, kaj Nemain.
Irlandaj Dioj
Genealogio
Bonvolu noti, ke la genealogio de la Tuatha Dé Danann estas sufiĉe konfuza. (Nu, rekte kaosa.) Mi fidis al la Lebor Gabála Erenn kaj Cath Maige Tuired kiel miaj fontoj. Ĉi tiuj fontoj povas esti konfliktaj. La Lebor Gabála povas kontraŭdiri kaj konflikti kun si mem en malsamaj pasaĝoj, foje donante malsamajn gepatrojn al iu danano.
Alia kialo por la konfuzo estas, ke la Lebor Gabála pluvivis en pluraj malsamaj manuskriptoj, kaj la libro kiun mi uzis provis kunmeti ĉiujn tradukojn en unu volumon. Vidu Bibliografion pri la Lebor Gabála kaj Cath Maige Tuired.
La solaj danananoj pri kiuj mi certas - Lugh (filo de Cian kaj Ethlinn), Angus, Bodb Derg kaj Brigit - estis ĉiuj infanoj de Dagda.
La punkto estas, ke kun la genealogio de la Tuatha Dé Danann, precizeco ne eblas. Do bonvolu ne kulpigu min (pri la tri malsamaj genealogiaj arboj), se vi estas konfuzitaj. Mi mem estas iom konfuzita.
Ne-Danann-Diaĵoj
Rilataj Paĝoj
- Fomoire (Fomoranoj)
- Firboloj
- Libro de Invadoj
- Kimraj Diaĵoj
