Iberian Deities
Kiel en Galio kaj Britio kie la romianoj adoptis keltajn diojn kaj donis al ili romiajn nomojn (vidu Galaj Diecoj kaj Britaj Diecoj), tiel ankaŭ la romianoj loĝantaj en la imperiaj provincoj de Hispanio (Hispania) adoptis iberiajn diecojn. Tial, ĉi tiuj iberiaj diecoj en Hispanio estis pli precize rigarditaj kiel romia-iberiaj diecoj.
Bedaŭrinde, priskriboj de romia-iberiaj diecoj estas malabundaj kaj trovitaj nur en surskriboj en certaj regionoj.
La iberioj estis plej verŝajne la indiĝenoj de Hispanio, okupante la tutan Iberian Duoninsulon, kiu tial estis nomata Iberio. Tamen, multaj malsamaj popoloj migris al Hispanio sufiĉe frue en la 1-a jarmilo a.K., precipe laŭ la sudorientaj marbordoj, inkluzive de la grekoj kaj la fenicianoj aŭ kartaginanoj.
Kelkaj iberioj miksiĝis kun keltoj por formi novajn tribojn, kiujn la romianoj nomis keltiberioj. Keltaj triboj vojaĝis tra la Pireneoj inter la 8-a kaj 6-a jarcentoj a.K., okupante vastajn areojn de norda kaj centra Hispanio. Partoj de Hispanio venis sub romia regado post la romia lukto kontraŭ la kartagiananoj de la granda generalo Hanibalo, en la malfruaj jaroj de la 3-a jarcento a.K. Per traktatoj kun la keltiberiaj triboj, Romo transformis la sudorientan areon en la provincojn Hispania Citerior (Proksima Hispanio) kaj Hispania Ulterior (Fora Hispanio) en 197 a.K.; aliaj partoj de Hispanio restis ekster romia kontrolo.
Tamen, keltiberioj kaj aliaj triboj ne estis kontentaj pri la romiaj traktatoj, do ili implikiĝis en militoj kiuj daŭris de la mezo de la 2-a jarcento ĝis la keltiberioj estis fine subigitaj en 133 a.K., kiam la romia armeo, sub la generalo Publius Scipio Aemilianus, kaptis ilian fortikaĵon ĉe Numantia.
Eĉ tiam, la romiaj armeoj alfrontis konstantajn atakojn de diversaj hispanaj triboj. La romia generalo Quintus Sertorius, kiu estis seniluziiĝinta pri Romo, fariĝis la ĉampiono de la hispana ribelo kontraŭ Romo dum ok jaroj, ĝis li estis perfide mortigita en 72 a.K. de sia leŭtenanto, Perperna. Eĉ hodiaŭ, Sertorius estas rigardata kiel granda hispana heroo kiu aŭdacis defii la potencon de la romia Senato kaj iliaj armeoj.
Sed la tuta Iberia Duoninsulo ne venis sub plenan romian kontrolon ĝis la regado de Aŭgusto en 19 a.K. Hispania Citerior fariĝis Tarraconensis, dum Ulterior Hispania estis dividita en du provincojn (ĉ. 16 a.K.) – Lusitanio (Portugalio) kaj Baetica.
Popularaj keltaj dioj adorataj en Galio kaj Britio estis ankaŭ adorataj en la hispanaj provincoj, kiel Lugus, Epona kaj Matres.
