Lugh

Lugh estis la filo de Cian (Kian), filo de Danu kaj Dian Cécht, kaj Ethlinn (Ethnea aŭ Eithliu), filino de Balor, Fomoria ĉampiono (gvidanto).

Lugh estis populara sundio, adorata tra la tuta kelta mondo. En Gaŭlio li estis identigita kiel Lugus aŭ Lug. Ĉar Lugus estis identigita kiel la suna dio, la Grekoj identigis Lugus kun la sundio Apollo. En Kimrio li estis nomata Lleu, dum en Irlando li estis nomata Lugh aŭ Lug.

Lugh estis konsiderata kiel pli posta alveno de dieco al Irlando, kiu probable originis el Gaŭlio (Francio kaj norda Italio). Lugh probable anstataŭigis la antikvan gentan dion nomatan Tograin. Lugh estis asociita kun kelta aŭtuna festivalo nomata Lugnasad, okazanta la 1-an de aŭgusto. Ĝi estis ankaŭ dediĉita al Tailtiu, la Firbolga adopta patrino de Lugh.

Li estis popolare nomata Lugh Lamfada - “Lugh de la Longaj Brakoj”, same kiel Lugh Samildánach - “Lerta en Ĉiuj Artoj”. Cezaro kaj la Romanoj asociis lin kun la romia dio Merkuro (greka Hermes).

Balor, la avia de Lugh laŭ la patrina flanko, lernis, ke la filo de lia filino iam mortigos lin. Balor provis sensukcese enfermi sian filinon Ethlinn, sed Cian, kun la helpo de druidino nomata Brióg, sukcesis seduki Ethlinn. Ethlinn naskis triĝemelajn. Balor provis mortigi siajn genepojn, sed aŭ Brióg aŭ Mananán savis unu el la beboj (Lugh).

Mananán aŭ lia patro Cian lasis Lugh ĉe lia adoptpatro Goibhniu, kiu instruis al Lugh ĉiujn lertecojn, aŭ ĉe Tailtiu, kiu antaŭe estis la edzino de Firbolga reĝo nomata Eochaid Mac Eirc. Tailtiu kaj ŝia dua (Dananna) edzo Eochaid Garb Mac Dúach fariĝis la adoptgepatroj de Lugh. Lugh havis naŭ adoptpatrojn, kiuj celis protekti lin kontraŭ batalo; ili inkludis Echdam, Eru, Fedlimid, Fosad, Ibar (Iubor), Minn, Rechtaid Finn, Scibar kaj Toulusdam.

Lugh havis multajn servistojn servantajn al li. Liaj pokalportistoj nomiĝis Dathe, Drucht, Glan, Gle, Glesse, Taé, Talon kaj Trog. Sube estas la listo de ĉarveturistoj, inkluzive de la nomoj de la ĉevaloj, ĉaroj kaj pikiloj:

Lugh posedis magian glavon nomatan Freagarthach (la “Respondanto”), unu el la kvar trezoroj de la Tuatha Dé Danann el la urbo Findias. Lugh ankaŭ posedis nevenkeblan lancon el la urbo Gorias.

Kiel venĝo pro la morto de lia patro, Lugh rifuzis sanigi la mortigajn vundojn de la filoj de Turenne per sia magia porka haŭto.

Lugh akiris aŭ pruntis la magian ŝipon de Mananán, Ondo-balailo. La hundo de Lugh nomiĝis Failiais.

Ĉe la fino de la milito, Lugh fariĝis reĝo de Irlando kaj regis dum 40 jaroj. Cermait, la filo de Dagda, sedukis la nenomitan edzinon de Lugh. Lugh mortigis Cermait pro adulto kun lia edzino. Cermait havis tri filojn — MacCuill, MacCecht kaj MacGrené (MacGrene). Ili venĝis la morton de sia patro mortigante Lugh ĉe Uisnech.

Lugh laŭdire havis kvar aliajn edzinojn: Búi kaj ŝia fratino Nas; Echtach kaj Englic.

Lia plej fama filo estis Cú Chulainn (Cu Chulainn), la plej granda heroo en la irlanda mito. Lugh forrabis Dectera, filinon de la ĉefa druido de Ulsterio, Cathbad. Kiam Conchobar kaj liaj militistoj trovis Dectera, ŝi donis al ili novjusnaskitan infanon, kiun ili nomis Sétanta (Setanta).

Lugh helpis sian filon plurajn fojojn, precipe dum la Brutrabado de Cooley. Lugh batalis en la aspekto de Cú Chulainn dum tri tagoj. Lugh permesis al sia filo saniĝi kaj refortiĝi post la renkontiĝo de la heroo kun Morrigan.