Posejdono (Neptuno)

Classical

Sinjoro de la maro kaj ankaŭ dio de tertremoj kaj de ĉevaloj. Filo de la titanoloj Krono kaj Rea, li estis konata kiel la romia dio de la maro, Neptuno.

Posejdono de Artemision

Posejdono de Artemision
Bronza statuo
Nacia Arkeologia
Muzeo, Ateno

Post helpi sian fraton Zeŭson kiam ili detronigis Kronon kaj sendis la aliajn Titanolojn al Tartaro, li ricevis la maron kiel sian domajnon. Kiam li ne loĝis en Olimpo, li vivis kun sia okeanida edzino kaj reĝino, Amfitrito, en sia subakva palaco en Aegae. Posejdono estis la patro de la mardio Tritono kaj du filinoj — Rodo kaj Bentesikime.

Posejdono ĉiam estis prezentita kiel potence muskola, barbhava viro, portanta potenca tridenton. Unu bato de lia tridento povis fendi rokon. Li stiris du-ĉevalan ĉaron super la ondoj. En la Teogonio de Heziodo Posejdono estis nomata la Malhelhara.

Kiel multaj mardiaj estaĵoj li havis la kapablon ŝanĝi formon, sed malsame ol iuj el ili li ne havis orakolan potencon. Posejdono ameme persekutis sian fratinon Demetran. Kiam ŝi ŝanĝis sian formon en ĉevalinon por kaŝi sin de li, Posejdono ŝanĝis sin en ĉevalon kaj suriris ŝin. Li fariĝis la patro de la senmorta ĉevalo Ariono kaj filino, Despojna (diino de ĉevaloj). Posejdono ankaŭ estis nomata dio de ĉevaloj, konata per sia epiteto kiel Hippios (aŭ Consus).

Lia plej konata epiteto estis Enosihthon (Ἐνοσέχθων, «Terskuanto»), kiu ankaŭ troviĝas sur la Linear B tabeloj en Knoso: E-NE-SI-DA-O-NE (Enosidas). Lia alia epiteto estis Gaieochus (Γεήοχος, «tergardanto»).

Posejdono estis ankaŭ la patro de alia fama ĉevalo, Pegazo. Kiam Posejdono sedukis Meduzon ĉe la sanktejo de Atena, la diino transformis la malfeliĉan knabinon en monstron konatan kiel la Gorgono. Pegazo kaj la giganto Ĥrisaoro elsaltis el la maro el la sango, kiu falis de la detranĉita kapo de Meduzo. (Vidu Perseo.)

Kiel sia frato Zeŭso, li havis multajn amaferojn kun nimfoj kaj mortuloj. Li ankaŭ havis multajn infanojn de ili. Iuj el liaj filoj estis gigantaj en staturo, kiel Antao, Oto kaj Efialto, la Ciklopoj Polifemo, kaj eble la granda ĉasisto Oriono.

Posejdono havis du gravajn filojn, kiuj velis kun Jasono. Unu el ili estis la mileta piloto Ankaeo, kies patrino estis Astipalea. Ergino ankaŭ estis lia filo kaj frato de Ankaeo, sed Ergino ludis neniun gravan rolon. La alia grava Argonaŭto estis Eŭfemo, kies patrino estis Eŭropo, la filino de Titio. Eŭfemo estis granda kuristo, kiu povis kuri sur la ondoj sen malsekigi siajn piedojn. Eŭfemo ludis gravan rolon en la epizodo de la Koliziantaj Rokenoj kaj poste kiam ilia ŝipo estis senŝipigita en Libio. Vidu la Argonaŭtojn.

Lia plej fama filo estis la atenana heroo Tezeo, de Aetro, kvankam iuj diras, ke Egeo estis la patro de Tezeo.

Estis malamikeco inter Posejdono kaj la trojanoj, kiu datiĝis de la tempo de Laomedono, patro de Priamo. Zeŭso punis Posejdonon kaj Apolonon, farante la du diojn labori kiel konstruantoj de la muroj de Trojo. Laomedono promesis pagi la diojn per oraj vinberoj. Kiam la muroj estis kompletigitaj, Laomedono rifuzis pagi, rompante sian kontrakton. Unue Posejdono sendis maran monstron por puni Trojon, sed la heroo Heraklo mortigis la monstron. Do dum la Troja milito Posejdono flankiĝis al la grekoj, kvankam li savis trojan heroon, Eneason, filon de la diino Afrodito kaj Anĥiso. Li forportis Eneason de Aĥilo, ĉar Eneaso devis postvivi por unu tagon regi la trojanojn.

Liaj favorataj bestoj estis la ĉevalo, la taŭro kaj la delfeno, dum pino estis lia sankta arbo. Liaj lokoj de kultado estis Korinto, Argoso, Trezeno kaj Ateno, kie li konkuris por rekonado kontraŭ la aliaj diaĵoj.

En Argoso, kiam li malgajnis al Hero, Posejdono foje sekigus la riverojn en Argoso, dum alifoje li inundus la urbon.

En Ateno Posejdono konkuris kontraŭ Atena. Posejdono montris sian potencon frapante rokon per sia tridento, kaŭzante marakvon ŝpruci el la fonto en la Akropolo. Atena igis olivarbo kreski apud la fonto. Estis decidite, ke la tuta civitanaro voĉdonu. Ĉiuj viroj voĉdonis por la mardio, dum ĉiuj virinoj voĉdonis por la diino. Ĉar estis unu plia virino, Atena gajnis la konkurson per unu voĉdono. La kolera mardio inundis la regionon Attiko. La atenanoj tamen saĝe daŭrigis kulti Posejdonon, kaj Atena dekretis, ke virinoj ne rajtas voĉdoni en estontaj elektoj, tiel kvietigante la koleran mardion.

Posejdono ankaŭ konkuris kontraŭ Helio, dio de la suno, pro la urbo Korinto. La korintanoj, timante ofendi iun ajn el la dioj, decidis aljuĝi la Istmon al Posejdono dum Helio ricevis la altojn de la Akrokorinto (la citadelo de Korinto). La Istmaj Ludoj estis tenataj en lia honoro.

Klare Posejdono estis grava dio dum la antaŭhelena mikena civilizo, ĉar lia nomo, PO-SE-DA-O-NE, ofte aperis en la Linear B tabeloj. Posejdono ankaŭ havas virinan nomon en la Linear B tabeloj, PO-SI-DA-E-JA. La centro de lia kultado ŝajnis esti en Piloso dum la Bronzepoko. Posejdono estis la patro de la ĝemeloj Pelias kaj Neleo, de Tiro. Dum Pelias regis en Iolko, Neleo migris al Piloso kaj fariĝis patro de Nestor.

Rilataj informoj

Nomo

Posejdono, Ποσειδὣν – «Mastro» aŭ «Trinkdonanto» (greka).
PO-SE-DA-O-NE (mikena), PO-SI-DA-E-JA (virina).

Neptuno (romia).
Nethuns (etruska).

E-NE-SI-DA-O-NE – Enosidas «Terskuanto?» (mikena).

Festoj

Istmaj Ludoj.

Fontoj

La Iliado kaj la Odiseado estis verkitaj de Homero.

Teogonio kaj Laboroj kaj tagoj estis verkitaj de Heziodo.

Katalogoj de virinoj eble estis verkitaj de Heziodo.

Homeraj himnoj.

Biblioteko kaj Epitomo estis verkitaj de Apolodoro.

Metamorfozoj estis verkita de Ovidio.

Fabulae kaj Poetica Astronomica estis verkitaj de Higino.

Trojaj virinoj kaj Hipolito estis verkitaj de Eŭripido.

La Eneido kaj Georgikoj estis verkitaj de Vergilio.

Estas tro multaj aliaj referencoj al Posejdono por esti listigitaj ĉi tie.

Rilataj artikoloj

Vidu ankaŭ Neptuno.

Krono, Rea, Amfitrito, Tezeo, Hipolito.

Kreo, Troja milito.

Faktoj kaj figuroj: Astronomio.

Kreita: 1999-Aprilo-19

Modifita: 2024-Aprilo-17