Ifigenio

Ifigenio aŭ Iphigeneia (Ἰφιγένεια) estis la heroo de kelkaj tragedioj verkitaj de Eŭripido — Ifigenio en Aŭlido kaj Ifigenio inter la Taŭroj. Homero nur konis ŝin kiel Iphianassa.

Kutime, Ifigenio estis vidata kiel la plej aĝa filino de Agamemnono kaj Klitajmnestro, sed kelkaj diris ke ŝia reala patrino estis Heleno, fratino de Klitajmnestro.

Oni diras ke la atena heroo Tezeo, kun la helpo de sia amiko Peiritoo, forrabis Helenon kiam ŝi estis juna knabino ĉirkaŭ 13-jara. La ĝemelaj fratoj de Heleno, Kastoro kaj Polideŭko, konataj kiel la Dioskuroj, savis ŝin, sed Heleno jam estis graveda de la infano de Tezeo. Ĉar Heleno estis tro juna por bredi la bebon, ŝia fratino Klitajmnestro prenis kaj adoptis sian nevinon kiel sian propran filinon.

Kiu ajn estis la realaj gepatroj de Ifigenio, estis Agamemnono kaj Klitajmnestro kiuj bredigis ŝin. Ifigenio estis la fratino de Elektro, Ĥrisotemiso kaj Oresto. Kiel mi diris, Homero nomis ŝin Iphianassa, sed en la Kypria (Epika Ciklo), Iphianassa kaj Ifigenio estis distingitaj kiel du malsamaj filinoj de Agamemnono kaj Klitajmnestro.

---

En la tragedio de Eŭripido titolita Ifigenio en Aŭlido, la greka ŝiparo suferis de malfavoraj fortaj ventoj kiuj tenis la grekan armeon de velado al Trojo. Agamemnono ofendis la diinon Artemiso, do la greka aŭguristo nomata Kalkaso antaŭdiris ke la grekoj neniam povas forlasi Grekion krom se Agamemnono oferus sian filinon, Ifigenion. Kiel ĉefkomandanto de la grekaj fortoj kaj frato de Menelao, lia komando estis en risko. Menelao kaj Odiseo devigis Agamemnonon elekti inter perdi sian komandon kaj perdi sian filinon. Agamemnono malvolonte konsentis.

Odiseo elpensis ke Agamemnono sendos Ifigenion al Aŭlido sub la preteksto edzinigi ŝin al Aĥilo, la plej juna gvidanto de la grekaj fortoj. Kiam Aĥilo lernis ke ili uzas lian nomon por trompi Klitajmnestron sendi Ifigenion al Aŭlido, Aĥilo batalis kontraŭ la grekoj, sed Ifigenio volonte konsentis al sia ofero prefere ol havi bravan defendanton mortigita.

La originala teatraĵo de Eŭripido eble fakte havis Ifigenion mortigita sur la altaro, per la ofera tranĉilo, sed la teatraĵo estis poste modifita tiel ke la diino Artemiso forportis ŝin anstataŭe al la lando de la Taŭroj. Artemiso anstataŭigis Ifigenion per cervido. Kiu ajn estis vera, la ofero estis plenumita kaj la grekoj veladis al Trojo kun favoraj ventoj.

Vidu Oferoj ĉe Aŭlido, en la Troja milito.

Ŝajnis ke Homero ne konis la miton de la ofero de Ifigenio ĉar en la Iliado, Agamemnono havis iun el siaj tri filinoj por Aĥilo edziĝi se la heroo ĉesus sian kverelon kun li kaj revenu al la milito.

Laŭ la Katalogoj de virinoj, Hesiodo diris ke Artemiso transformis Ifigenion en la diinon Hekate ĉe Aŭlido. La geografo Paŭzanio ankaŭ referencis al tiu pasaĵo en la Katalogoj de virinoj, menciante la diigon de Ifigenio. Laŭ Paŭzanio, iu ajn fremdulo surteriĝanta sur la taŭrika bordo estis oferita al ilia virga diino; la virga diino estante Ifigenio/Hekate, ne Artemiso.

---

La ofero de ŝia filino eble estis la motivo por Klitajmnestro fari adulton kun Egisto, la kuzo de Agamemnono. Dum la foresto de ŝia edzo, ili konspiris kune murdi Agamemnonon se li iam revenus hejmen de Trojo.

Jarojn post la murdo de Agamemnono, Oresto, la frato de Ifigenio, revenis al Argoso por venĝi la morton de sia patro per mortigo de Egisto. Tamen, la orakolo el Delfo diris al li ke li devas ankaŭ mortigi sian patrinon. Oresto malvolonte obeis Apolonon kaj la orakolon, mortigante sian patrinon. La Furioj aŭ la Erinioj kaŭzis frenezon sur Oreston. Kvankam, senkulpigita en Ateno kun Atena decidanta favore al Oresto, Apolono diris al li ke li povas nur ĝuste ekspiaci la murdon de sia patrino se li alportos reen la lignan statuon de Artemiso el la lando de la Taŭroj.

La Taŭroj estis negastamaj al fremduloj, oferante ilin al la diino Artemiso. Pilado, la fidela kunulo de Oresto, aliĝis al Oresto en tiu vojaĝo, sed ili estis kaptitaj kaj devis esti oferitaj. La ĉefa pastro estis malvolonta oferi iun ajn fremdulon, precipe tiujn du junajn virojn. Ŝi demandis ilin ĉu ili helpus ŝin porti mesaĝon al Argoso, ŝi helpus ilin eskapi.

Kiam Oresto malkovris ke la mesaĝo estas por li kaj la identeco de la ĉefa pastro, li ĝojis ke lia plej aĝa fratino vivas. Kune ili planis eskapi el Taŭrido kun la statuo de Artemiso. La Taŭroj persekutus la fuĝantajn fuĝintojn se la diino Atena ne intervenus pro ilia flanko. La diino ordonis al ili ke la homaj oferoj devas finiĝi. Frato kaj fratino revenis al Grekio kun la statuo. La malbeno de la Erinioj finiĝis, kaj Oresto estis kuracita de sia frenezo.

---

Higino skribis ke la reveno de Ifigenio al Argoso finiĝus en tragedio ĉar Elektro aŭdis novaĵon ke ŝia fratino oferis sian karan fraton. Elektro murdus sian pli aĝan fratinon se Oresto ne revenus ĝustatempe por savi Ifigenion de nova tragedio en la familio.