Ĉu Arthwys, filo de Mar, estis la vera Reĝo Arturo?
Unu teorio pri Reĝo Arturo estas, ke li povas esti identigita kun Arthwys, filo de Mar, verŝajne historia figuro de la arthura epoko. Kvankam ne tre populara, ĉi tiu teorio havas pli da meritoj ol plejmulto. Arthwys povas esti lokigita en la tradicia templimo atribuita al la vivo de Reĝo Arturo, kaj li estis asociata kun pluraj personoj, kiuj aperas en la legendoj kiel kunuloj de Reĝo Arturo. En ĉi tiu artikolo ni ekzamenos la supozatan pruvon por ĉi tiu teorio detale.
Kiu Estis Arthwys, filo de Mar?
Arthwys, filo de Mar, ofte estas nomata ‘Arthwys ap Mar’ en modernaj fontoj, ĉar tiel li aperas en mezepokaj kimraj genealogioj, ‘ap’ estante la kimra nomo por ‘filo de’ en tiuj dokumentoj. La plej frua dokumento, en kiu li aperas, estas teksto konata kiel la Deveno de la Viroj de la Nordo.
Ĉu Li Reale Ekzistis?
Ĉi tiu dokumento datiĝas de la dek-tria jarcento, kvankam oni kredas, ke la genealogio enhavata en ĝi estis verkita iom pli frue, ekzemple en la dek-dua jarcento. Ĉar ĝi estas malproksima de samtempa fonto, ni ne povas certe diri, ĉu Arthwys entute estis reala.
Aldonas al la dubo pri lia historianeco la fakto, ke iuj genealogiaj dokumentoj preterlasas lin. Ekzemple, en la Deveno de la Viroj de la Nordo, Arthwys ricevas filon nomatan Eliffer. Tamen en pli frua manuskripto, la Harleian MS 3859, Arthwys ne aperas en la genealogio de Eliffer.
Tamen la historianeco de Arthwys ĝenerale estas akceptata. Finefine, komparo de la diversaj genealogiaj dokumentoj de ĉi tiu dinastio montras, ke multaj el ili estas koruptitaj, kun multaj individuoj preterlasataj en la diversaj versioj.
La Dinastio de Arthwys
Do, kion ni scias pri Arthwys? La titolo mem de la unua dokumento, en kiu li aperas, donas al ni indikon pri lia regno. Li devenis el regiono nomata la Malnova Nordo en mezepokaj kimraj tekstoj. Tio larĝe kongruas kun norda Anglio kaj suda Skotlando.
Arthwys estis posteulo de fama fondinta figuro el tiu regiono nomata Coel Hen. Li aperas kiel la fondinto de multnombraj dinastioj de mezepoka Kimrio kaj la Malnova Nordo. La ĝusta devenlinio de Coel ĝis Arthwys ne estas tute klara laŭ la dokumentoj.
El komparo de la diversaj pecoj de genealogia informo en la dokumentoj, ni povas vidi, ke la figuroj Gwrwst, Mar, Maeswig kaj Ceneu ĉiuj estas prezentataj kiel prauloj de Arthwys antaŭ Coel. Ĝenerale Arthwys estas rigardata kiel filo de Mar, kiu siavice estas rigardata kiel identa al Maeswig. Gwrwst, dume, estas forigata kiel onklo, kaj Ceneu estas farata pli frua praulo kaj rekta filo de Coel.
Krom tiu lasta punkto, la cetero de ĉi tiuj konkludoj estas diskutebla. Fakte ekzistas klara pruvo, ke la genealogiaj dokumentoj por ĉi tiu dinastio estis foje forte mallongigitaj, kaj tute povas esti, ke Gwrwst fakte estis la patro de Arthwys, kiel la dokumentoj lin prezentas, kaj ne onklo. Mar kaj Maeswig, dume, eble bone reprezentas malsamajn generaciojn.
Tamen ni restos ĉe la konvencio nomi Arthwys ‘ap Mar’, tio estas, kiel la filo de Mar. Tio akomodas la konvencion kaj uzas la akceptatan pli vastan signifon de ‘filo’, en la senco de ‘posteulo’.
Aliaj Familianoj
Laŭ nia scio, la fratoj de Arthwys supozeble inkludis Lleenog kaj Einion. Liaj filoj estis Cynfelyn, Pabo Post Prydain (tio estas pridisputata pro kronologiaj kialoj, sed ĝi verŝajne estas ĝusta), Eliffer kaj Ceidio.
Kiam Vivis Arthwys, filo de Mar?
Decida por la demando, ĉu Arthwys vere estis Reĝo Arturo aŭ ne, estas la demando, kiam li vivis. Tio ne estas facila demando respondi, ĉar ĝi forte dependas de lia genealogio. Laŭ la norma genealogio atribuita al li, li estus la pranepo de Coel.
Ekzistas larĝa interkonsento, ke Coel naskiĝis en la dua duono de la kvara jarcento, ĉirkaŭ 360 precipe laŭ la A Welsh Classical Dictionary de Peter Bartrum. Tamen ŝajnas, ke Ceneu estis relative malfrua filo de Coel, lia naskiĝo normale lokigata ĉirkaŭ 400 pro kronologiaj kialoj.
Kalkulante antaŭen du generaciojn de Ceneu por atingi Arthwys, ni venus al proksimume 440 ĝis 460, uzante averaĝon de 20 ĝis 30 jaroj por ĉiu generacio.
Tamen estas tre evidente, ke ĉi tiu genealogio estas mankhava. Lleenog laŭdire estis la frato de Arthwys, tamen la filo de Lleenog, Gwallog, estas registrita kiel batalanta kontraŭ la angla reĝo Hussa ĝuste ĉe la fino de la sesa jarcento. Estas klare, ke Lleenog devas esti naskiĝinta ene de la sesa jarcento, kaj la sama devas validi ankaŭ por Arthwys, se ili vere estis fratoj.
La Plej Verŝajna Genealogio kaj Kronologio
Konsiderante la kronologiajn problemojn implikitajn, same kiel la pruvon el la diversaj genealogiaj dokumentoj, la plej verŝajna devenlinio por Arthwys iras proksimume jene:
Coel (n. 360)
Ceneu (n. 400)
Mar (n. 425)
Maeswic (n. 450)
Gwrwst (n. 475)
Arthwys (n. 500)
Kompreneble ĉi tiu listo estas spekculativa, sed ĝi konsideras la pezon de pruvo pri ĉiu el ĉi tiuj individuoj, iliaj samtempuloj kaj iliaj posteuloj el la pluvivaj kimraj dokumentoj.
Kie Estis la Regno de Arthwys?
La dinastio de Arthwys estis norda. Kiel ni vidis, li aperas en la dokumento nomata la Deveno de la Viroj de la Nordo. Tamen la ĝusta loko de lia regno ne estas tute klara. Multaj modernaj fontoj faras lin reĝo de la regno Elmet.
Elmet, laŭ pluraj fontoj, ampleksis grandan parton de Yorkshire. Tion subtenas la fakto, ke la patro de Peredur, en unu fonto, estas nomata ‘Efrog’, la kimra nomo por York, anstataŭ lia vera nomo, Eliffer (la filo de Arthwys).
Pruvo Ke Arthwys, filo de Mar, estis la Vera Reĝo Arturo
Kun ĉi tiuj fundamentaj faktoj forigitaj, kion ni povas diri pri la supozata pruvo, ke Arthwys ap Mar estis la vera Reĝo Arturo? Ĉi tiu teorio fundamente baziĝas sur la nomo de ĉi tiu figuro, lia kronologio, liaj familianoj kaj lia agokampo.
La Nomo de Arthwys
Ni komencu per konsidero de la nomo de Arthwys. Ĝi havas evidentan similecon al la nomo ‘Arturo’, sed ĝi ne estas identa. Pro tio multaj esploristoj forĵetis ĉi tiun kandidaton sen plia pripenso.
Tamen, laŭ la subtenantoj de ĉi tiu teorio, ekzistas bona kialo asociigi la nomon ‘Arthwys’ kun ‘Arturo’. Ekzistas pluraj eblecoj, kiel la du nomoj povas esti ligitaj.
Kromnomo
Unu ideo estas, ke ‘Arthwys’ estis speco de kromnomo, derivita de lia vera naskiĝnomo. Ni vidas ion similan en la kazo de religia figuro nomata Cadoc.
Laŭ lia hagiografio, verkita en la dek-unua jarcento, li vojaĝis al Bretonio. Dum li estis en tiu lando, la homoj tie donis al li la nomon ‘Cadfoddw’. Tiu kromnomo klare estis derivita de lia vera nomo, ‘Cadoc’. Ĝi uzis la unuan parton de lia nomo kaj provizis ĝin per malsama finiĝo.
Similmaniere, eblas ke Arturo iĝis konata per kromnomo, kiu prenis la unuan parton de lia nomo kaj donis al ĝi malsaman finiĝon. Okazas, ke ‘arth’ estas la kimra vorto por ‘urso’. La elemento ‘wys’, siaflanke, estas la kimra vorto por ‘alvoko’.
Tial ĉi tiu teorio proponas, ke ‘Arthwys’ signifas ‘la urso alvokas’, kaj ke ĝi estas kromnomo derivita de ‘Arturo’, simile al kiel ‘Cadfoddw’ estis kromnomo derivita de ‘Cadoc’.
Koruptiĝo
Alia klarigo estas simple, ke ‘Arthwys’ estas koruptiĝo de ‘Arturo’. Ekzistas pluraj malsamaj vojoj, per kiuj ĉi tiu proponita koruptiĝo povus esti okazinta.
Irlanda Influenco
Unu ebleco estas, ke ĉi tiu koruptiĝo okazis per irlanda influo. Ekzemple, unu formo de la irlanda versio de la nomo ‘Arturo’ estas ‘Artuir’. Ni vidas tion, ekzemple, en dokumentoj pri Artuir mac Aedan.
En iuj kimraj dokumentoj, la literogrupo ‘wy’ estis uzata tie, kie ni vidas ‘ui’ en latinaj dokumentoj. Ekzemple, la nomo de Athrwys ap Meurig aperas kiel ‘Athruis’ en la latina Book of Llandaff. Tial ‘Arthwys’ povus esti akceptebla alternativa literumado de ‘Artuis’.
Tial la nura vera koruptiĝo necesa por iri de ‘Artuir’ al ‘Artuis’ estus la koruptiĝo de la ‘r’ al ‘s’. Tiu estas atestita koruptiĝo en mezepokaj dokumentoj. Fakte ĝi estis relative ofta, ĉar tiuj du literoj aspektis sufiĉe similaj unu al la alia.
Bretona Influenco
Aliflanke, bretona influo povus esti responsa pri la formo ‘Arthwys’. Sur la Modena Arkivolto ni vidas la nomon de Arturo literumitan ‘Artus’, kaj tio ankaŭ troviĝas en pluraj aliaj dokumentoj. Oni ĝenerale komprenas tion kiel bretonan formon de la nomo de la legenda reĝo.
Povas esti, ke ‘Arthuis’ estas nur tre malgranda koruptiĝo de ‘Artus’, kun enmeta ‘i’. Tiuj unu malgranda koruptiĝo estus ĉio, kio necesas por klarigi la nomon de Arthwys, se ni komprenas ĝin kiel veninta de la bretona formo de la nomo de Arturo.
Latina Influenco
Alia ebleco estas, ke ‘Arthwys’ estas koruptiĝo de unu el la latinaj formoj de la nomo de Arturo. Lia nomo vidiĝas kun multaj malsamaj literumadoj tra la dokumentoj, multaj el ili havante ‘us’ ĉe la fino. Tamen unu atestita formo estis ‘Arturis’.
La faligo de la dua ‘r’ produktus ‘Artuis’, preskaŭ ĝuste la latina formo de ‘Arthwys’. Ekzistas pluraj ekzemploj en la mezepokaj kimraj dokumentoj pri konsonantoj faligitaj el nomoj tie, kie ili vere devus esti.
Tial ĉi tio povus esti malgranda koruptiĝo de unu el la atestitaj formoj de la nomo de Arturo.
Anstataŭigita per Ekzistanta Nomo
Malsama ebleco estas, ke ‘Arthwys’ vere estis leĝtima nomo per si mem. Tamen, ĉar ĉi tiu nomo klare estas tre simila al iuj el la atestitaj formoj de la nomo de Arturo, kiel ‘Artus’ kaj ‘Arturis’, kopiisto aŭ skribisto eble simple anstataŭigis ĝin erare.
Ĝuste la sama fenomeno okazis en la kazo de Magnus Maximus. Li unue aperas en la mezepoka kimra tradicio ĝuste kiel ‘Maxim’, sed en preskaŭ ĉiuj postaj aperoj lia nomo havas la formon ‘Maxen’. Tio fakte estas la kimra versio de la latina nomo ‘Maxentius’, ne ‘Maximus’.
Kia ajn la respondo, estas tute kredeble, ke Arthwys ap Mar origine estis konata kiel ‘Arturo’.
Kronologia Kongruo
Unu el la plej grandaj allogecoj de ĉi tiu teorio estas la fakto, ke Arthwys ap Mar ja kongruas kun la akceptita kronologio por Reĝo Arturo. Fakte li faras tion en du malsamaj sencoj.
La Norma Kronologio
Unue, notindas, ke la ĉefa subtenanto de ĉi tiu teorio estas esploristo nomata Simon Keegan. Lia argumento utiligas la norman kronologion atribuitan al kaj Arthwys kaj Arturo.
Kiel ni vidis pli frue, Arthwys kutime estas farata nepo de Ceneu. Normaj referencaj verkoj emas fari ĉiun generacion absurde longan por respondeci pri certaj kronologiaj problemoj (anstataŭ aldoni pliajn generaciojn, kio ŝajnas multe pli verŝajna), sed pro la manko de generacioj tio tamen nur alportas Arthwys ĝis proksimume 470.
Keegan proponas, ke Arthwys mortis en proksimume 540, kio farus lin sepdek-jaraĝa sia morto, tre rezoninda aĝo.
Ĉi tiuj datoj ĝuste kongruas kun tiuj atribuitaj al Arturo laŭ la norma arthura kronologio. La Batalo de Badon, la decida venko de Arturo kontraŭ la anglosaksoj, kutime estas lokigata inter 500 kaj 516. Tio akomodus Arthwys-on kiel spertan militestro kiam ĝi okazis.
La Batalo de Camlann, la fina batalo de Arturo, ĉe kiu li mortis, estas lokigata en 537 de la Annales Cambriae. Denove, tio tre kongruas kun la datoj donitaj al Arthwys.
La Reviziita Kronologio
Tamen, kiel ni vidis, ekzistas bona kialo lokigi Arthwys pli malfrue ol tio. Li estas multe pli verŝajne naskiĝinta en proksimume 500. Lia morto pli verŝajne okazus en 570 ol en 540, mankante iu ajn pruvo, ke li mortis juna.
Tamen tio ne kontraŭdiras lian identigon kun Reĝo Arturo. La kialo estas, ke ekzistas bona pruvo, ke la norma arthura kronologio ankaŭ eraras je kelkaj jardekoj. Tion subtenas recenta esplorado.
La renoma klerulino Rachel Bromwich montris, en sia verko Trioedd Ynys Prydein, ke ekzistas pruvo, ke reĝo nomata Maelgwn Gwynedd regis en la dua duono de la sesa jarcento, kelkajn jardekojn pli malfrue ol kutime kredata.
Tio havus kaskadan efikon por granda parto de la cetera arthura kronologio, ĉar la Batalo de Badon okazis 43 jarojn antaŭ ol Gildas verkis De Excidio, kaj Maelgwn regis kiam Gildas verkis.
Tial la pruvo emfazita de Bromwich, ke la regado de Maelgwn estis en la pli malfrua sesa jarcento, havus la kaskadan efikon movi Badon antaŭen, proksimen al la mezo de la sesa jarcento.
Se tio estas la kazo, la pli verŝajna kronologio por Arthwys ap Mar tamen kongruus kun la arthura kronologio perfekte.
Familianoj
Ĉi tiu teorio ankaŭ amplekse uzas la familianojn en la dinastio de Arthwys, argumentante, ke ili kongruas kun multaj el la roluloj, kiuj aperas kiel aliancanoj de Arturo en la legendoj.
Lancelot kaj Galahad
Ni komencu per Lancelot, unu el la plej famaj figuroj el la arthuraj legendoj, kune kun lia filo Galahad. Laŭ ĉi tiu teorio, ili povas esti identigitaj kun la historiaj figuroj Lleenog kaj lia filo Gwallog, respektive.
Kiel ni vidis pli frue, Lleenog laŭŝajne estis la frato de Arthwys (kaj la kronologiaj konsideroj subtenas tion). Tio certe farus ilin proksimaj kunuloj, minimume dirite. Ĉar Lancelot estis unu el la plej proksimaj kaj plej gravaj kavaliroj de Arturo, tio argumente kongruas.
Tamen la ĉefa kialo por ligi Lancelot kun Lleenog estas la supraĵa simileco inter iliaj nomoj, same kiel la supraĵa simileco inter la nomoj de iliaj respektivaj filoj, Galahad kaj Gwallog.
Mordred
Alia ŝlosila figuro en la legendoj pri Arturo estas Mordred. Laŭ la arthuraj legendoj, li estis la nevo de Arturo kaj unu el liaj plej bonaj aliancanoj. Li estis la figuro, kiu poste turniĝis kontraŭ Arturo kaj perfidis lin, kondukante al la Batalo de Camlann kaj finfine la falo de la regno de Arturo.
Mordred estas eksplicite prezentata en la legendoj kiel devenanta el norda dinastio, do tio larĝe kongruas kun la fakto, ke la familio de Arthwys estis bazita en la nordo de tio, kio nun estas Anglio.
Origine la nomo de Mordred fakte estis literumita ‘Medraut’ en la plej fruaj dokumentoj. Tiu poste evoluis en ‘Modred’ kaj tiam pli poste ‘Mordred’, dum la arthuraj legendoj evoluis.
Laŭ malfrua dokumento, unu el la filoj de Mar estis nomata Morydd. Simon Keegan proponas, ke tio estas formo de la nomo ‘Mordred’. Tial li argumentas, ke Morydd, la frato de Arthwys, estis la historia figuro malantaŭ la legenda Mordred, nevo de Arturo.
Uther Pendragon
En la legendoj, la patro de Reĝo Arturo estas viro nomata Uther (ankaŭ skribata ‘Uthyr’ en la kimraj dokumentoj). Li havis la titolon ‘Pendragon’, signifantan ‘Ĉefa Militisto’. Interese, la filo de Arthwys nomata ‘Eliffer’ unue aperas en la dokumentoj kun la literumado ‘Eleuther’.
El tiu literumado ŝajnas tre probabla, ke ĉi tiu nomo venas de la latina ‘Eleutherius’. Tamen iuj kleruloj argumentas, ke ‘Eliffer’ estas la pli ĝusta formo. Ĉiukaze, la plej frua dokumento pri lia ekzisto, la Harleian MS 3859, montras, ke li ankaŭ estis konata kiel Eleuther.
Tio estas tre simila al la nomo de la legenda patro de Arturo, Uther. La nura diferenco estas la komenco mem, ‘Ele’. La perdo de la unua (aŭ lasta) parto de nomo estas atestita koruptiĝo, kiun ni vidas en la mezepokaj dokumentoj. Tial ne estus nerezonige proponi, ke ‘Eleuther’ povus esti koruptiĝinta en ‘Uther’.
Tamen ĉi tiu estas la nomo de la patro de Arturo en la legendoj, ne lia filo. Kiel tio povus eble kongrui kun Eleuther, filo de Arthwys?
Alia atestita koruptiĝo estas la interŝanĝo de paroj de patro kaj filo. Ekzemple ni vidas tion en la kazo de Aedan kaj Gabrain, reĝoj de Dal Riada, kiuj aperas en kimraj dokumentoj kun Gabrain kiel la filo de Aedan.
Tial estas tute eble, ke ‘Eleuther ap Arthwys’ povus esti koruptiĝinta en ‘Arthwys ap Uther’, ĝuste kiel ni vidas en la legendoj.
Aliaj Nordaj Figuroj
Pli ĝenerale, ekzistas diversaj figuroj el la arthuraj legendoj, kiuj povas esti identigitaj kun membroj de la familio de Arthwys aŭ iliaj kunuloj.
Ekzemple, la Peredur menciita antaŭe, la nepo de Arthwys, ĝenerale kaj fidinde estas identigata kiel Percival, la rolulo el la legendoj, kiu serĉis la Sanktan Gralon.
Ekzistas ankaŭ Einion. Li aperas en kimra rakonto, en kiu li estas la amanto de virino nomata Olwen. Pro tio iuj spekulis, ke tio estas alia nomo por Culhwch, la amanto de Olwen en la arthura rakonto Culhwch and Olwen. Keegan identigas lin kiel Einion, la filo de Mar, la ŝajna frato de Arthwys.
Geografiaj Argumentoj
Alia parto de ĉi tiu teorio estas la fakto, ke multaj el la lokoj asociataj kun Reĝo Arturo povas esti ligitaj, iuj pli decide ol aliaj, al la regno de Arthwys ap Mar.
Ekzemple, la Historia Regum Britanniae de Geoffrey of Monmouth, verkita ĉirkaŭ 1137, klarigas, ke Reĝo Arturo pasigis iom da tempo en York. Li festis Kristnaskon tie kaj restaŭris la urbon. Ĉar York ŝajnas esti estinta elstara urbo en la regno de Arthwys, tio argumente subtenas la identigon de Arthwys kun Arturo.
Krome, la Historia Brittonum, verkita ĉirkaŭ 830, listigas dek du batalojn ĉe naŭ malsamaj lokoj tra Britio. Keegan argumentis, ke ĉiuj el ili povas esti identigitaj kun lokoj ene de aŭ tre proksimaj al la regno de Arthwys.
Oni devas konfesi, ke la plimulto de ĉi tiuj lokoj estas tute spekculativaj. Tamen la unua loko, pri kiu ekzistas ĝenerala interkonsento, estas la Arbaro de Celidon. Ĝi estas preskaŭ universale akceptata kiel la Kaledonia Arbaro, kiu kovris grandan parton de suda Skotlando kaj norda Anglio.
Obĵetoj Kontraŭ Ĉi tiu Teorio
Ĝenerale, ĉi tio estas sendube tre bona teorio pri la historia Reĝo Arturo. Mankante pli bona alternativo, Arthwys ap Mar logike estus la plej bona kandidato por la reala figuro malantaŭ la legendoj. Tamen ĝi ne estas sen problemoj.
Mankoj en la Pruvo
Unu ĝenerala problemo kun ĉi tiu teorio estas, ke multe de la pruvo estas tre spekculativa kaj malforta. Ekzemple, la proponitaj ligoj inter la familianoj kaj kunuloj de Arturo kaj tiuj de Arthwys ne estas ĝustaj kongruoj.
Ekzemple, ĉi tiu teorio ligas Mordred kun Morydd. Krom la nomo ne kongruanta ĝuste, Morydd laŭŝajne estis frato de Arthwys, dum Mordred estas nur prezentata kiel la nevo – aŭ foje filo – de Arturo.
Simile, Lleenog laŭŝajne estis la frato de Arthwys, tamen Lancelot estas neniam prezentata kiel frato de Arturo. Fakte Lancelot estas eksplicite prezentata kiel venanta al la kortego de Arturo el malsama regno. Li estas neniam prezentata kiel frato de Arturo, parenculo, aŭ eĉ membro de la regno de Arturo. cetere, la pruvo liganta Lleenog kaj Gwallog al Lancelot kaj Galahad respektive estas ekstreme malforta.
Malsukceso Konsideri la Sudan Pruvon
Eĉ pli granda problemo kun ĉi tiu teorio estas la fakto, ke ĝi malsukcesas konsideri la fortan pruvon asociantan Arturon kun la sudo de la lando.
Diversaj fruaj fontoj havas Arturon ne nur aktiva sed aktive reganta en la sudo de Britio. Unu ekzemplo estas la Vivo de Sankta Illtud. Ĉi tiu dokumento priskribas la vivon de Illtud, klarigante, ke li vojaĝis de Bretonio al Britio kaj eniris la kortegon de Arturo. Li poste iris al la kortego de Reĝo Poulentus, kiu estas eksplicite priskribata kiel reĝo en Glamorgan, sud-orienta Kimrio. Tio forte sugestas, ke la reĝa kortego de Arturo estis en tiu regiono.
Alia ekzemplo estas Culhwch and Olwen. Ĝi lokigas la kortegon de Arturo ĉe Gelliwig en Cerniw. Ekzistas iu debato pri ĉu tio estas referenco al loko en Kornvalo aŭ en sud-orienta Kimrio, sed ĉiukaze tio estas tre malproksime de la teritorio de Arthwys.
En la Vivo de Sankta Carannog, Arturo estas eksplicite priskribata kiel reganta kun Reĝo Cadwy en la West Country, en regiono kutime identigata kiel Dunster en Somerset.
Kontraste, ekzistas tre malmultaj dokumentoj, kiuj efektive prezentas Arturon kiel havanta reĝan kortegon en la nordo. Kvankam li certe havis multajn aliancanojn el tiu norda regiono, la mezepokaj dokumentoj atestas pri fortaj dinastiaj ligoj inter la familioj de la nordo kaj la sudo. Tial la nordaj aliancanoj vidataj en la arthuraj legendoj ne estus neatenditaj por suda reĝo.
Tial la arthura scenaro, kiu plej bone kongruas kun la pruvo, estas ke Reĝo Arturo regis en la sudo de Britio, havante multajn aliancanojn en la nordo. Tio akomodas la dokumentojn, kiuj lokigas liajn reĝajn kortegojn en la sudo, dum la teorio pri Arthwys ne akomodas ĉi tiun pruvon.
Konkludo
Konklude, la teorio, ke Arthwys ap Mar estas tre rezoninda teorio. Ni vidis, ke pro genealogiaj kaj kronologiaj kialoj, Arthwys ŝajnas esti naskiĝinta ĉirkaŭ 500 (fakte estante la filo de Gwrwst, filo de Maeswic, filo de Mar). Tio farus lin ĝusta samtempulo de Arturo. Li ankaŭ vivis en areo, kiu havas multajn arthurajn ligojn. Lia nomo, kvankam ne perfekte ‘Arturo’, povas esti kredeble interpretata kiel koruptiĝo de tiu nomo.
Tamen ĉi tiu teorio ne estas perfekta. Precipe, ĝi malsukcesas konsideri la fortajn asociojn inter Arturo kaj la sudo de Britio. Eĉ tiel, mankante superan identigon, Arthwys certe estus la plej bona opcio por la vera Reĝo Arturo.
Fontoj
Keegan, Simon, Pennine Dragon, 2016
Bartrum, Peter, A Welsh Classical Dictionary, 1993
https://www.earlybritishkingdoms.com/bios/arthrpn.html
https://mythbank.com/king-arthur/
https://clasmerdin.blogspot.com/2016/05/the-real-king-arthur-thrice-discovered.html
