Ĉu Tewdrig de Gwent estis la vera Uther Pendragon?
Kiel multaj esploristoj provas identigi Reĝon Arturon kun konata historia figuro, same okazas pri Uther Pendragon, la legenda patro de Arturo. Unu el la historiaj figuroj, kiujn kelkaj esploristoj ligis al Uther Pendragon, estas Reĝo Tewdrig de Gwent. Kion ni scias pri tiu historia figuro, kaj kial li eble havis ion komunan kun la legendoj pri Uther Pendragon?
Kiu estis Tewdrig de Gwent?
Tewdrig de Gwent estis reĝo de sudorienta Kimrujo en la frua mezepoko. Lia dinastio estis la plej potenca en tiu regiono, kun pluraj subreĝoj ene de lia regno. Laŭdire li devenis de Magnus Maximus, romia imperiestro, kiu regis super granda parto de la Okcidenta Romia Imperio en la malfrua kvara jarcento.
Tewdrig estis potenca militestro, kiu estas memorata kiel batalanto kontraŭ la saksoj. Ekzistas ankaŭ pruvoj, ke li batalis kontraŭ la irlandanoj en Dyfed, atakis sanktulojn en Kornvalo kaj detronigis bretonan reĝon en Bretonio. Ĝenerale, kiam ni ekzamenas la disponeblajn informojn pri Tewdrig, la superreganta impreso estas, ke li estis potenca reĝo, kiu etendis sian povon malproksimen kaj larĝen.
Ene de la katolika tradicio, Tewdrig estas memorata kiel sanktulo. Oni diras, ke li mortis ĉar li estis mortige vundita batalante kontraŭ la paganaj anglosaksoj, kio kondukis al tio, ke li estas memorata kiel martiro.
Kiam vivis Reĝo Tewdrig de Gwent?
Por ke ni povu konsideri la eblecon, ke Tewdrig eble estis la vera Uther Pendragon, ni bezonas establi, kiam li vivis. Post ĉio, li ne povus esti Uther, se li eĉ ne vivis en la ĝusta jarcento.
Tradicie, Tewdrig estis lokita en la kvina jarcento. Ekzemple, informa tabulo ĉe la preĝejo, kie li estas entombigita, donas la jaron 470 kiel lian mortodaton, same kiel plakedo ĉe la proksima Puto de Sankta Tewdric.
Tamen, dum granda parto de la dudeka jarcento, okazis ĝenerala ŝanĝiĝo inter la fakuloj pri tiu periodo, kiu lokis lian vivon proksimume jarcenton pli malfrue, aŭ eĉ pli malfrue. Pro tio, populara dato nuntempe por la morto de Tewdrig estas 630. Tio estas multe tro malfrue por ke li estu la patro de Reĝo Arturo, kies kariero ampleksis grandan parton de la sesa jarcento.
Interese, en la lastaj jardekoj kelkaj fakuloj denove argumentis favore al pli frua dato. Ekzemploj inkludas Timothy Venning, Brian Davies, David Farmer, Michelle Ziegler, Chris Barber kaj Terry Breverton. Konsiderante ĉiujn ĉi tiujn historiistojn, kiuj subtenas fruan daton por la vivo de Tewdrig, valoras nelonge ekzameni kelkajn el la kronologiaj pruvoj por tiu pozicio.
Pruvoj por frua dato
Unu pruvo videblas en la genealogia registro enhavata en dokumento nomata Jesus College MS 20, kiu enhavas unu el la plej fruaj genealogiaj registroj de la reĝoj de mezepoka Britio.
En tiu dokumento ni trovas Tewdrig kiel ‘Thewdric’. Li estas prezentata kiel la filo de Llywarch ap Nynniaw. Reale, ekzistas bonaj pruvoj, ke temas pri listo de sukcedo prefere ol de deveno, ĉar diversaj aliaj registroj donas al Tewdrig malsaman devenlinion. Tamen, tio utilas por montri proksimume kiam li vivis.
En la genealogia listo tuj sub tiu ĉi estas referenco al certa ‘Peibiawn’. Li estas pli konata kiel Peibio, kaj li estas vaste akceptata (kun bona kialo, surbaze de diversaj aliaj registroj) kiel la frato de la jam menciita Nynniaw.
La nepo de Peibio tra lia sennoma filino estas listigita en tiu dokumento kiel ‘Deuric’, pli konata kiel ‘Dyfrig’ aŭ Dubricius. Li estas akceptata kiel naskiĝinta ĉ. 465. Ĉar Tewdrig estas listigita du generaciojn post Nynniaw, la frato de Peibio, li logike devus esti vivinta proksimume samtempe kiel Dubricius, la nepo de Peibio.
Tio lokus la naskiĝon de Tewdrig en proksimume 465. Kompreneble, kiel ni diris antaŭe, Tewdrig ŝajne ne estis fakte la nepo de Nynniaw, do tio estas nur proksimuma.
Pruvoj el la nepo de Peibio
Ekzistas pliaj pruvoj pri la familio de Peibio, kiujn ni povas uzi. Lia nepo tra lia filo Cynfyn estis Gwrgan Fawr (‘Fawr’ signifante ‘la Granda’). Ni scias tion el la informoj prezentitaj en la dekduajarcenta Libro de Llandaff.
Logike, Gwrgan estus naskiĝinta proksimume samtempe kiel sia kuzo, Dubricius. Ĉar Dubricius naskiĝis ĉ. 465, tio estas akceptebla takso ankaŭ por la naskiĝo de Gwrgan.
La kialo, ke tio estas signifa, estas, ke ni scias (denove, el la Libro de Llandaff), ke la filino de Gwrgan, Onbrawst, edziniĝis al la filo de Tewdrig, Meurig. Ilia unuenaskita filo estis Athrwys. Tial tio subtenas la konkludon, ke Tewdrig estis proksimume de la sama generacio kiel Gwrgan.
Pruvoj el Brychan
Tamen, kiam ni ekzamenas ankoraŭ pliajn pruvojn, ni vidas, ke lia naskiĝo fakte devus esti lokita iom pli frue. Ni vidas tion, kiam ni ekzamenas la pruvojn el Brychan. Li estis elstara prapatro de multaj religiaj figuroj.
Lia genealogio estas donita, inter aliaj lokoj, en la Jesus College MS 20. En tiuj registroj li estas prezentata kiel la filo de Marchell, filino de Tewdrig. La fakto, ke temas pri la sama Tewdrig, evidentiĝas el tio, ke li estas registrita kiel la filo de Teithfallt.
Ĉar la genealogiaj registroj pri Brychan ĉefe celas registri la devenon de ‘sanktuloj’, tiuj listoj estas evidente la veraj genealogiaj. Kontraste, la listoj, en kiuj Reĝo Tewdrig de Gwent aperas kiel la ‘filo’ de Llywarch, estas preskaŭ ekskluzive reĝolistoj.
Rimarkinde, en la Libro de Llandaff Reĝo Tewdrig de Gwent estas nomata la filo de Teithfallt.
Krome, la Vivo de Sankta Kadoko eksplicite subtenas tiun identigon. Ĝi priskribas Tewdrig, la avon de Brychan, kiel la Tewdrig, kiu fariĝis martiro en Gwent kaj estis entombigita en Mathern. Tiu priskribo kongruas kun la rakonto pri la morto de Reĝo Tewdrig de Gwent.
La kronologia signifo de Brychan
Kial estas tiel rimarkinde, ke Tewdrig de Gwent estis la avo de Brychan? La kialo estas, ke Brychan mem estas firme lokita en la kvina jarcento. Fakte, surbaze de analizo de liaj infanoj, ŝajnas, ke ekzistis du figuroj nomataj Brychan.
Unu naskiĝis en proksimume 400, dum la alia, laŭ la fakulo Peter Bartrum en A Welsh Classical Dictionary, naskiĝis ĉ. 470. Dato de 480 ŝajnas pli probabla por tiu ĉi dua Brychan. Ĉiuokaze, estas evidente, ke Tewdrig estis la avo de tiu ĉi dua Brychan, konsiderante lian ligon al la familio de Peibio.
Tio signifus, ke Tewdrig verŝajne naskiĝis ĉirkaŭ 440. Tio ebligus, ke lia filino Marchell naskiĝis ĉ. 460 kaj ŝia filo Brychan naskiĝis ĉ. 480.
Meurig estis evidente malfrua filo de Tewdrig, naskiĝinta proksimume samtempe kiel Brychan. Tio kongruas kun la fakto, ke la registroj pri la naskiĝo de Brychan diras, ke lia patrino Marchell estis ankoraŭ sola infano, kiam ŝi estis sendita al Irlando, post kio ŝi edziniĝis al Anlach kaj naskis Brychan.
Pruvoj, ke Tewdrig de Gwent estis la vera Uther Pendragon
Nun, kiam ni establis, ke Tewdrig de Gwent ŝajne naskiĝis en proksimume la jaro 440, kion ni povas diri pri liaj asertitaj ligoj al Uther Pendragon, la patro de Reĝo Arturo?
Sufiĉe granda kvanto da informoj estas konata pri Tewdrig. Tio estas utila, ĉar ĝi permesas al ni kompari lian vivon kun tiu de Uther Pendragon en sufiĉe da detaloj.
Nomo
Unue, ni establu gravan punkton pri la nomo de Uther Pendragon. La dua parto de tiu nomo, ‘Pendragon’, estas vaste akceptata kiel kromnomo signifanta ‘Ĉefmilitisto’.
Tamen, ekzistas bona kialo argumenti, ke ankaŭ la unua parto, ‘Uther’, estas parto de la kromnomo. Ĝi ŝajnas esti la kimra vorto ‘uthr’, kiu en tiu ĉi kunteksto signifas ‘timiga’. Tio havas sencon kiel parto de titolo, kiu en sia tuto signifus ‘Timiga Ĉefmilitisto’.
La pruvoj el la fruaj kimraj arturaj poemoj Pa Gur kaj Marwnat Uthyr Pen montras, ke temis pri titolo, kiu kelkfoje estis aplikata al Arturo mem. Tio demonstras, ke ankaŭ ‘Uther’ estas parto de la titolo, ĉar tio evidente ne estis la propra nomo de Arturo.
La signifo de tio estas, ke ĝi klarigas, kiel Tewdrig povus esti la vera Uther Pendragon malgraŭ tio, ke lia nomo ne estas eĉ malproksime simila al ‘Uther’.
Kronologio
Ni nun konsideru la unuan gravan ligon inter Tewdrig kaj Uther Pendragon. Povas esti argumentate, ke ili vivis ĝuste samtempe. Kiel ni vidis, Tewdrig ŝajne naskiĝis ĉ. 440.
La Libro de Llandaff prezentas Tewdrig kiel maljunan, kiam li mortis. Se ni supozas, ke li estis proksimume okdekjara, kiam tio okazis, li evidente mortis ĉ. 520. Tio kongruas kun la fakto, ke la Harleian MS 3859, kiu enhavas la plej fruan konserviĝintan genealogian registron de tiu dinastio, preterlasas Meurig kaj iras rekte de Tewdrig al Athrwys.
Ĉar laŭ la Libro de Llandaff Meurig ŝajne estis elstara reĝo, estas neverŝajne, ke Meurig estis preterlasita pro manko de graveco. Pli racia estas la ekspliko, ke li estis preterlasita ĉar Athrwys rekte sukcedis Tewdrig.
Kiel ni vidis pli frue, Meurig verŝajne naskiĝis ĉirkaŭ 480, kio signifas, ke lia filo naskiĝis ĉ. 500 aŭ iomete poste. Tial, lokigi la morton de Tewdrig en ĉ. 520 ebligus, ke Athrwys rekte sukcedis lin.
La kronologio de Uther Pendragon
Ĉu la kronologio de Uther Pendragon kongruas kun la datoj de Tewdrig? Kiel pli detale klarigite en la artikolo ‘Uther Pendragon, patro de Reĝo Arturo’, la pruvoj el Gildas montras, ke Uther ne povus esti pli juna frato de la militestro kaj supera reĝo Ambrosius, malgraŭ tio, kion asertas la legendoj pri Uther.
Male, ĉar li estis lia posteulo, estas pli verŝajne, ke Uther estis la filo de Ambrosius. Ĉar Ambrosius estis infano, kiam komenciĝis la regado de Vortigern en 425, Ambrosius verŝajne naskiĝis ĉ. 420, kio ebligus daton de ĉ. 440 por la naskiĝo de Uther.
Kiel ni povas vidi, tio perfekte kongruas kun la verŝajna naskiĝdato de Tewdrig.
Uther ŝajne sukcedis Ambrosius kiel reĝo en proksimume la jaro 500. Tiutempe oni diras, ke impona kometo aperis en la ĉielo. Tio kongruas kun du mezepokaj registroj pri kometo aperinta en la ĉielo en la lastaj jaroj de la kvina jarcento.
Ĝuste post tio oni diras, ke Uther prenis Igerna por si, kaj baldaŭ poste naskiĝis Arturo. Ĉar laŭdire Arturo rekte sukcedis Uther post la morto de ĉi-lasta, en la aĝo de dek kvin jaroj, tio lokus la morton de Uther iam baldaŭ post 515.
Tio tre proksime kongruas kun la takso de ĉ. 520 por la morto de Tewdrig.
Potenco
Alia grava kongruaĵo estas la potenco tenata de Uther kaj Tewdrig. Ne necesas diri, ke Uther estis tre potenca reĝo. En la legendoj pri li, ekzemple la Historia Regum Britanniae de Geoffrey de Monmouth de ĉ. 1137, li estas prezentata kiel la Supera Reĝo de Britio. Kompreneble, lia filo iĝis la sekva Supera Reĝo de Britio kaj estis fame potenca.
En la rakonto de Geoffrey, la potenco de Uther ankaŭ montriĝas per liaj agoj. Li militas en diversaj lokoj. Li batalas kontraŭ la piktoj kaj la skotoj en la nordo, kontraŭ la irlandanoj en Irlando kaj en Dyfed, kontraŭ aliaj britoj en Kornvalo, kaj kontraŭ la saksoj en Anglio.
Ĉu tio kongruas kun la pruvoj pri Tewdrig? Ni ekzamenu, kion asertas la registroj.
Pruvoj el la Libro de Llandaff
Komence, ni vidos la bazan priskribon de li donitan en la Libro de Llandaff:
“Dum li posedis la regnon, li neniam estis venkita, sed ĉiam venkis; tiel ke, kiam lia vizaĝo estis vidata en batalo, la malamiko tiam turnis sin al fuĝo. Kaj la anĝelo de la Sinjoro diris al li en la antaŭa nokto: ‘Iru morgaŭ helpi la popolon de Dio kontraŭ la malamikoj de la Eklezio de Kristo, kaj la malamiko turnos sian vizaĝon en fuĝon ĝis Pwll Brochuail; kaj vi, armita, staru en la batalo. Vidante vian vizaĝon kaj rekonante ĝin, ili, kiel kutime, forkuros.’”
Laŭ tiu rakonto, Tewdrig ĉiam sukcesis en batalo. Tio ne nur montras, ke li estis potenca reĝo, sed ankaŭ ke li estis aktiva en militado. Fakte, li estis tiel fame sukcesa, ke laŭdire liaj malamikoj tuj forkuris vidante lin.
Pruvoj el la Vivo de Sankta Gwinear
Laŭ la Vivo de Sankta Gwinear, la reĝo, kiu atakis kaj mortigis la samnomatan religian figuron kaj liajn kunulojn, estis certa Tewdrig, reĝo de Kornvalo. Ne ekzistas reĝo nomata Tewdrig en la mezepokaj reĝolistoj de la reĝoj de Dumnonia, kio sugestas, ke tiu Tewdrig ne estis parto de la ĉefa linio de reĝoj, kiuj regis super tiu regiono.
Verŝajne li estis reĝo el alia regiono, kiu tenis iom da potenco super Kornvalo. Ni vidas ion similan en la kazo de Arturo, kiu estas prezentata kiel ‘reganta’ en sudokcidenta Anglio en la Vivo de Sankta Carannog, kvankam li fakte ne estis parto de tiu dinastio.
Konsiderante la kronologion de la Vivo, temas evidente pri Tewdrig de Gwent. Neniu alia figuro kun tiu nomo estas konata el tiu periodo.
Tio montras, ke Tewdrig etendis sian povon sufiĉe malproksimen ekster sudorienta Kimrujo.
Krome, la sama Vivo ankaŭ klarigas, ke Tewdrig detronigis Maxentius kaj surtronigis lian fraton Budic en la reĝlando Domnonée, unu el la ĉefaj reĝlandoj de Bretonio.
Tio estas franke miriga montro de potenco, precipe de reĝo, kiu estis bazita malproksime de Bretonio.
Pruvoj el irlandaj reĝolistoj
La irlandanoj regis super Dyfed dum pli ol jarcento, de la malfrua kvara jarcento ĝis la fino de la kvina jarcento. Tio respeguliĝas en mezepokaj historiaj rakontoj, kiel la Historia Brittonum, same kiel en reĝolistoj.
Interesa pri tiuj reĝolistoj estas, ke ili montras subitan ŝanĝon de irlandaj al romiaj kaj romie-britaj nomoj ĉ. 500. Tio forte sugestas, ke la irlanda dinastio estis forpelita kaj anstataŭigita per indiĝena britona.
Malfrua tradicio pri Tewdrig asertas, ke li forpelis la irlandanojn el Kimrujo. Ĝi ne specifas, el kiu parto de Kimrujo li forpelis ilin, sed dum lia regado Dyfed estis la sola loko, kiu ankoraŭ estis regata de la irlandanoj, kaj la dato de ilia evidenta forpelo bone enkadriĝas en la regadon de Tewdrig.
Tial, surbaze de tiuj pruvoj, Tewdrig estis aktiva en militado tra la tuta suda Kimrujo, ĉar la Libro de Llandaff ankaŭ montras, ke li batalis kontraŭ la saksoj en la sudoriento.
Ne nur li batalis en Dyfed, sed li efektive forpelis la dinastion, kiu regis super tiu regiono.
Surbaze de la supre menciitaj pruvoj, ŝajnas tre klare, ke Tewdrig estis escepte potenca reĝo en la frumezepoka Britio.
Loko
Krom vivi en la ĝusta tempo kaj esti taŭge potenca reĝo, ni ankaŭ devus konsideri la fakton, ke Tewdrig vivis en la ĝusta loko por esti Uther Pendragon.
Ne ekzistas multaj rektaj informoj pri Uther en la kimra tradicio. Geoffrey de Monmouth lokas lin en Winchester, sed la geografio de Geoffrey iam suferas pro mistradukoj de loknomoj el la origina kimra dokumento, kiun li uzis.
La plej utila estas rigardi, kion la kimra tradicio kaj la antaŭ-galfridaj latinaj dokumentoj diras pri la agadbazo de Arturo. Ne estas troa supozo, ke la patro de Arturo, Uther, verŝajne vivis pli-malpli en la sama loko kiel sia filo.
La kimra tradicio kaj la latinaj dokumentoj preskaŭ unuanime asocias Arturon kun la sudokcidento de Britio. Li estas aparte asociata kun sudorienta Kimrujo kaj sudokcidenta Anglio. Tio videblas, ekzemple, en Culhwch and Olwen, la Vivo de Sankta Illtud, kaj la Mirabilia.
La kimra tradicio plej firme asocias Arturon kun loko nomata Gelliwig en regiono nomata Cerniw. Culhwch and Olwen forte implicas, ke ĝi estas en sudorienta Kimrujo.
Efektive, mezepokaj registroj montras, ke ekzistis loko nomata Gelliwig en tiu regiono, kie ni ankaŭ trovas la loknomon ‘Cerniw’. Tio ŝajne estis elstara regiono de Gwent, aŭ eble alternativa nomo por Gwent mem.
Se tio estas tiel, tio perfekte kongruas kun Reĝo Tewdrig de Gwent. Li estis bazita en sudorienta Kimrujo, tamen li ankaŭ havis iom da potenco super almenaŭ parto de sudokcidenta Anglio, kiel montrite en la Vivo de Sankta Gwinear.
La filino, kiu iĝis la patrino de la reĝoj de Britio
Krom tio, ke Tewdrig vivis en la sama loko kaj samtempe kiel Uther Pendragon kaj estis konvene potenca, ekzistas ankaŭ diversaj specifaj similaĵoj inter ili. Ekzemple, en la Historia Regum Britanniae de Geoffrey de Monmouth aperas kometo en la ĉielo, kiu laŭdire reprezentas Uther kaj lian familion.
El la kometo brilas drako. Tiu reprezentas Uther mem. El la drako estas elsenditaj du radioj, kiuj laŭdire reprezentas la filon kaj la filinon de Uther. La radio, kiu reprezentas lian filinon, etendiĝas super la Irlanda Maro direkte al Irlando.
Merlino interpretas tion al Uther dirante, ke la filoj kaj nepoj de lia filino regos super Britio.
Kiel la filino de Tewdrig klarigas tiun profetaĵon
Tiu profeta signo estis la temo de konsiderinda debato, ĉar estas nenio en la rakonto de Geoffrey, kio ŝajnas respondi al ĝi. Uther ne estas prezentata kiel havanta filinon, kies posteuloj regis super Britio.
Tamen, kiam ni identigas Uther kiel Tewdrig, tiu profetaĵo estas facile klarigebla. Li estas registrita kiel sendinta sian filinon, Marchell, al Irlando. Tio kongruas kun la fakto, ke la radio brilis super la Irlanda Maro.
La filo de Marchell, Brychan, komencis linion de reĝoj, kiu regis super Brycheiniog, reĝlando en suda Kimrujo. Tamen, inter la infanoj de Brychan estis ankaŭ nombraj filinoj, kiuj edziniĝis en gravajn dinastiojn.
Ekzemple, filino nomata Nyfain edziniĝis al Cynfarch. Iliaj infanoj estis Urien, Llew, kaj Arawn. Tiuj estis tri potencaj reĝoj de la nordo de Britio. Alia filino edziniĝis en la dinastion de Powys, alia el la plej potencaj reĝlandoj de mezepoka Britio.
Ekzistas diversaj aliaj ekzemploj. La afero estas, ke estas sendube vere, ke la filino de Tewdrig, Marchell, iĝis la prapatrino de la reĝoj, kiuj regis super Britio. La nombro ‘sep’ en la profetaĵo estas verŝajne simbola, ĉar ĝi estas uzata en la Biblio por reprezenti tutecon.
La nepo, kiu iĝis Reĝo Arturo
Kion do pri la evidenta fakto, ke Uther Pendragon laŭdire estis la patro de Reĝo Arturo? Ĉu Tewdrig povas klarigi tiun parton de la legendo?
Memoru, ke ‘Uther Pendragon’ ŝajne estis titolo, kiu estis aplikata ankaŭ al Arturo, ne nur al lia patro. Se tio estas tiel, montriĝas, ke ĝi estis titolo transdonata de patro al filo. Eble do ĝin tenis ankaŭ la avo de Arturo, ne nur lia patro.
Sur tiu bazo, kelkaj esploristoj argumentis, ke la rakonto de Geoffrey de Monmouth pri Uther Pendragon efektive ne estas priskribo de la patro de Arturo, sed de lia avo. Geoffrey erare prezentis ilin kiel patron kaj filon, ĉar ankaŭ la patro de Arturo estis konata kiel ‘Uther Pendragon’.
Tewdrig ne havis filon, kiu povus kongrui kun la historia Reĝo Arturo. Tamen, multaj argumentis, ke lia nepo Athrwys estas la vera Arturo. Lia nomo estis de kelkaj interpretata kiel koruptiĝo de ‘Arthurus’, ‘Artus’ aŭ ‘Arturis’, ĉiuj atestitaj formoj de la nomo de Reĝo Arturo.
Kial Athrwys eble estis Reĝo Arturo
Krom vivi en la ĝusta loko kaj en la ĝusta tempo, Athrwys havis diversajn familianojn, kiuj povas esti interpretataj kiel la familianoj de Reĝo Arturo el la legendoj.
Ekzemple, Culhwch and Olwen rakontas al ni, ke Arturo havis patrinflankan onklon nomatan Gwrfoddw. Persono kun tiu nomo aperas kiel reĝo de Ergyng (la hejma teritorio de la patrino de Athrwys) en la sama generacio kiel la onkloj de Athrwys, kvankam lia deveno ne estas donita.
Krome, oni diris, ke Episkopo Davido estis la patrinflanka onklo de Reĝo Arturo. Kongrue kun tio, figuro kun la sama nomo aperas en la Libro de Llandaff kiel la filo de certa ‘Circan’. Tiu stranga nomo, kiu ŝajne ne estas atestita aliloke, estas verŝajne koruptiĝo de ‘Gurcan’, la nomo de la patrinflanka avo de Athrwys (Gwrgan Fawr).
Ekzistas ankaŭ tradicio, ke Athrwys havis fratinon nomatan Anna, same kiel Reĝo Arturo. Aldone, ekzistas pruvoj, ke Athrwys havis fraton nomatan Madoc Morfryn, same kiel Arturo estas registrita kiel havanta fraton nomatan Madoc.
Ekspedicio al Irlando
Krom tiuj diversaj similaĵoj inter la familio de Tewdrig kaj la familio de Uther, la kariero de Tewdrig ankaŭ kongruas kun la kariero de Uther laŭ kelkaj rimarkindaj manieroj. Ni komencu per la plej frua konata parto de la kariero de Tewdrig.
En la dokumentoj pri la naskiĝo de Brychan oni rakontas al ni, ke Tewdrig sendis sian filinon al vojaĝo al Irlando por protekti ŝin kontraŭ epidemio, kiu tiutempe afliktis Brition. Kiel ni vidis pli frue, tio evidente okazis en proksimume 480, aŭ en la malfruaj 470-aj jaroj.
Interese, Geoffrey de Monmouth registras Uther kiel partoprenantan en ekspedicio al Irlando proksimume en la sama tempo. Ni povas konkludi, ke ĝi okazis proksimume samtempe, ĉar ĝi okazis post kiam Ambrosius provizore subigis la anglosaksojn.
Bedo rakontas al ni, ke la kampanjo de Ambrosius kontraŭ la anglosaksoj okazis dum la regado de Zenono, kiu regis de 474 ĝis 491. Tial, kvankam ni ne povas doni precizan daton por ĝi, la ekspedicio de Uther al Irlando verŝajne okazis proksimume en la sama tempo, kiam Tewdrig laŭ la registroj sendis sian filinon al Irlando.
Alia interesa similaĵo estas la fakto, ke Uther partoprenas en tiu ekspedicio precipe pro la deziro akiri ion (la Dancon de la Gigantoj), kio provizos helpon kontraŭ malsano.
Konsiderante, ke kaj la rakonto pri Tewdrig kaj la rakonto pri Uther estis skribitaj jarcentojn post la fakto, ili ja kunhavas kelkajn interesajn similaĵojn, kiuj sugestas, ke ili povus deveni de la sama evento.
Forpelo de la irlandanoj
La sekva rimarkinda parto de la kariero de Uther estas la fakto, ke li forpelis la irlandanojn el Dyfed. Tio okazis jarojn post la ekspedicio al Irlando. Ĝi okazis ĉirkaŭ la tempo de la apero de la kometo. Kiel menciite pli frue, tio verŝajne estis en ĉ. 500.
Ni jam notis, ke Tewdrig ŝajne forpelis la irlandan dinastion, kiu regis super Dyfed, en ĉ. 500. Tiu estas la konkludo de Arthurian Period Sources kaj de aliaj fakuloj.
Tio estas evidenta kaj substanca similaĵo inter Uther kaj Tewdrig.
Konflikto en Kornvalo
Baldaŭ post la forpelo de la irlandanoj el Dyfed, oni diras, ke Uther havis konflikton kun Gorlois, la duko de Kornvalo. Tio okazas ĉar Uther volas preni la edzinon de Gorlois, Igerna, por si. Milito eksplodas inter la du viroj.
Uther invadas la teritorion de Gorlois en Kornvalo kaj atakas lin sur du frontoj. Unuflanke, li sieĝas Gorlois mem en la kastelo Dimilioc. Aliflanke, li sieĝas la kastelon Tintagel, kie Gorlois lokigis sian edzinon.
Uther fine akiras Igerna per magio, kaj tiam lia alia trupo sukcesas venki Gorlois kaj mortigi lin.
La konflikto de Tewdrig kun Gwinear
Ĉu ekzistas iu registro pri Tewdrig, kiu respondas al tio? Kiel ni notis pli frue, Tewdrig estas registrita kiel engaĝiĝinta en kelkaj konfliktoj en Kornvalo. Unu mezepoka fonto, la Vivo de Sankta Meriasek, prezentas Tewdrig (nomatan ‘Teudar’) kiel batalantan kontraŭ la Duko de Kornvalo.
Tamen, la Vivo de Sankta Gwinear estas aparte interesa en tiu rilato.
La samnomata figuro, Gwinear, estas priskribata kiel filo de irlanda princo. Li forlasis la kortegon de sia patro kaj vojaĝis al Bretonio, restante tie dum multaj jaroj. Fine li forlasis Bretonion kaj vojaĝis reen al Irlando. Li kolektis grupon de 800 homoj kaj tiam denove ekvelis al Bretonio.
Tamen, tiupunkte la vento lin portis al la marbordo de Kornvalo. Tie li estis atakita de Reĝo Theodoricus (Tewdrig). Tiam la grupo estis dividita en du partojn. La parto sen Gwinear estis venkita de la viroj de Tewdrig unue, kaj poste la viroj de Tewdrig mortigis Gwinear mem.
Kiel tio kongruas kun la artura legendo
Ekzistas diversaj kialoj pensi, ke tio povus esti alia perspektivo de la legendo pri la milito de Uther kontraŭ Gorlois. Unue, kiel filo de irlanda reĝo, Gwinear estis grava kaj almenaŭ relative potenca persono.
Ne estas trostreĉo de kredebleco kredi, ke li eble instalis sin kiel reganton en Bretonio, kie li pasigis multajn jarojn. Unu el la ĉefaj reĝlandoj de Bretonio estis Cornouaille, konata ankaŭ kiel Cornubia en kelkaj mezepokaj latinaj registroj, same kiel Kornvalo en Britio. Tial, Gwinear povus esti la duko de Cornubia en Bretonio, konfuzita kun la britia Kornvalo.
Aliflanke, ekzistas pruvoj, ke li estis aktiva en Kornvalo mem dum konsiderinda periodo. Unu sugesto vidata en A Welsh Classical Dictionary estas, ke li estis aktiva en Kornvalo antaŭ ol li vojaĝis al Bretonio.
Unu versio de la legendo pri Gwinear specife diras, ke kiam li vojaĝis al Irlando, kolektis grupon de 800 homoj kaj tiam foriris denove, li fakte ekiris por ataki Reĝon Tewdrig.
En la legendo pri Uther, kiel registrita de Geoffrey de Monmouth, ekzistas interesa aserto ĝuste proksime de la komenco de la rakonto pri la milito de Uther kontraŭ Gorlois. Post kiam Uther komencas ataki, Geoffrey diras, ke Gorlois decidis ne ataki ĝis li povus ricevi helpon el Irlando.
Oni povas argumenti, ke tio povas esti asociata kun la registro pri Gwinear, kiu vojaĝis al Irlando, kolektis malgrandan armeon kaj tiam ekiris por ataki Tewdrig en Kornvalo.
La fakto, ke la alteriĝa grupo de Gwinear estas dividita en du partojn, ankaŭ similas al tio, ke Gorlois estas atakata de Uther en du malsamaj lokoj, Tintagel kaj Dimilioc. Krome, estas rimarkinde, ke la parto kun Gwinear ĉeesta estas venkita kiel la dua, ĝuste kiel en la kazo de Gorlois.
Ekzistas eĉ kimra teksto, Arthur a Kaledvwlch, kiu registras detalon neĉeestan en la rakonto de Geoffrey. Ĝi rakontas al ni, ke Uther faris pacon kun la parencoj kaj aliancanoj de Gorlois post kiam Gorlois mortis. La sama aserto estas farata pri Tewdrig kaj la postvivantaj membroj de la parencoj kaj aliancanoj de Gwinear.
Tiu evento, kiu implikis Gwinear, okazis en ĉ. 500, en la sama tempo kiel la milito de Uther kontraŭ Gorlois.
Gorlois kaj Gwinear
Se Gorlois devus esti identigita kiel Gwinear, kiel ni povas klarigi la diferencojn inter iliaj nomoj? Povus esti, ke la ‘s’ ĉe la fino de ‘Gorlois’ estas koruptiĝo de la ‘r’, kio estas eraro vidata en iu mezepoka manuskripto. La ‘rl’, dume, povus esti koruptiĝo de la ‘n’ el ‘Gwinear’, kvankam tio estus nekutima.
Alia ebleco estas, ke la ‘n’ koruptiĝis al ‘r’, kio estas multe pli ofta koruptiĝo, kaj ke la ‘r’ en ‘Gwinear’ koruptiĝis al ‘l’, alia atestita eraro. Konsiderante, ke lia nomo estas kelkfoje atestita kun la latina finiĝo ‘us’, tio donus ion kiel ‘Gwrealus’, kiu facile plue koruptiĝus al ‘Gorlois’.
Interese, oni sugestis, ke obskura sanktulo registrita diversmaniere kiel ‘Gueriir’ kaj ‘Guier’ estas efektive Gwinear, kio demonstrus la fakton, ke la ‘n’ koruptiĝis al ‘r’.
Abdiko kaj morto
La sekva afero, kiun Geoffrey rakontas al ni, estas, ke Uther abdikis favore al sia bofilo Lot pro malbona sano. Lot tiam daŭrigis la militon kontraŭ la saksoj, kiel Uther faris, sed li ne estis tiel efika en batalo kiel Uther.
Pro tiu kialo, Uther estis devigita reveni por unu fina batalo, en kiu li estis portita en ĉaro. La batalo okazis ĉe Verulam, aŭ Sankta Albans. La britoj venkis, sed poste la stato de Uther malboniĝis post la batalo. Baldaŭ poste li mortis ĉe fonto, kiu estis venenita de la saksoj.
Tio tre bone kongruas kun la fina parto de la konata kariero de Tewdrig. Laŭ la Libro de Llandaff, li abdikis favore al sia filo Meurig kiam li iĝis maljuna. Tamen, Meurig malfacile povis repeli la saksojn, do Tewdrig revenis.
Li kondukis la britojn en batalon ĉe Tintern, en kiu ili venkis. Tamen, Tewdrig estis frapita en la kapon per lanco dum la batalo, kio lasis lin mortige vundita. Liaj viroj tiam portis lin en ĉaro, sed li mortis kelkajn tagojn poste apud fonto.
La similaĵoj inter la du rakontoj estas frapaj, specifaj kaj evidentaj. Eĉ la ŝajna konflikto pri la loko de la batalo estas klarigebla. Nur du mejlojn for de Tintern estas Sankta Arvans.
Konsiderante la uzon de ‘v’ por reprezenti la sonon ‘b’ en mezepokaj kimraj dokumentoj, same kiel la facilecon, per kiu la literoj ‘r’ kaj ‘l’ estas interŝanĝataj, estus estinta facile por Geoffrey miskompreni referencon al Sankta Arvans kiel al la pli elstara Sankta Albans.
Obĵetoj kontraŭ tiu ĉi teorio
La nura signifa obĵeto kontraŭ tiu teorio estas la fakto, ke Tewdrig estas kutime lokita multe tro malfrue por esti la historia Uther Pendragon. Lia morto estas kutime lokita en la frua sepa jarcento prefere ol en la frua sesa jarcento.
Se tiu malfrua kronologio estas ĝusta, tiam Tewdrig evidente ne povus esti la antaŭulo de Reĝo Arturo. Krome, tio ankaŭ signifus, ke li ne povus esti tiu, kiu forpelis la irlandanojn en ĉ. 500, nek li povus esti la sama kiel la Theodoricus, kiu batalis kontraŭ Gwinear, detronigis Maxentius en Bretonio kaj sendis ekspedicion al Irlando en ĉ. 480.
Tial, se ni akceptas la malfruan kronologion, tio tute rompus la ŝajnan kongruon inter la kariero de Tewdrig kaj la kariero de Uther.
Tamen, la pruvoj prezentitaj en tiu ĉi artikolo por la frua kronologio de Tewdrig kaj lia dinastio provizas solidan bazon por superi tiun obĵeton, kvankam al la leganto devas esti lasite decidi, kiu vidpunkto estas pli konvinka.
Konkludo
Konklude, Reĝo Tewdrig de Gwent estas forta kandidato por la historia Uther Pendragon. Li estis potenca reĝo de sudorienta Kimrujo, kiu ŝajne vivis ĝuste samtempe kiel Uther Pendragon. Li estis tiel potenca, ke li eĉ estas registrita kiel detroniginta unu reĝon kaj stariginta alian en fora Bretonio.
Analizo de lia kariero malkaŝas multajn fortajn similaĵojn al la legenda kariero de Uther Pendragon. Krome, lia filino Marchell elegante klarigas la misteron de la filino de Uther, kiu iĝis la prapatrino de la reĝoj de Britio. La nepo de Tewdrig, Athrwys, estas bona kandidato por la historia Reĝo Arturo, kio siavice subtenas la konkludon, ke Tewdrig estis la vera Uther Pendragon.
Fontoj
Bartrum, Peter, A Welsh Classical Dictionary, 1993
Bromwich, Rachel, Trioedd Ynys Prydein: The Triads of the Island of Britain, 2014
Morris, John, Arthurian Period Sources, Vol 3: Persons, 1995
Breverton, Terry, Wales: A Historical Companion, 2009
Howells, Caleb, King Arthur: The Man Who Conquered Europe, 2019
https://mythbank.com/uther-pendragon/#the-story-of-uther-pendragon
