Taliesin

Taliesin estas nomo kiu aperis ofte en kimraj mitoj kaj legendoj kiel majstra bardo. Tamen Taliesin povus ankaŭ esti historia figuro kiu vivis en la sesa jarcento p.K., kiel menciite de Nennius, historiisto de la naŭa jarcento. Ĉi tie vi trovos la mitan Taliesin same kiel kelkajn notojn pri la historia Taliesin.

Laŭ Hanes Taliesin (Rakonto de Taliesin), aldona rakonto en la Mabinogion, Taliesin estis reinkarniĝo de Gwyon Bach (aŭ Gwion Bach), servanto de la diino Ceridwen. Gwyon Bach estis hazarde gustuminta tri gutojn el la kaldrono de Inspiro, kiu estis destinita por la filo de Ceridwen. Timante punon de la diino, li fuĝis, transformante sin en diversajn bestformojn. Sed kiam Gwyon Bach transformis sin en grenon, Ceridwen fariĝis kokino kaj englutis Gwyon Bach (grenon). Ceridwen gravedis kaj naskis Taliesin.

Anstataŭ mortigi la bebon, Ceridwen ĵetis la infanon en la maron. La infano estis savita de Elffin (Elphin), kiu fariĝis la adoptpatro de Taliesin. Je dektri jaroj, Taliesin gajnis famon kiel bardo eksterordinara kiam li savis siajn adoptgepatrojn de Maelgwn Gwynedd, reĝo de Kimrujo. Li faris tion defiante la kortanajn bardojn de Maelgwn per siaj kapabloj en poezio, saĝo kaj antaŭsciado.

Vi trovos la plenan legendon de Taliesin en la Mabinogion.

• Taliesin la Heroo
• La Vera Taliesin?

Taliesin la Heroo

Taliesin aperis en aliaj kimraj poemoj en la Mabinogion. En la rakonto de Branwen, Taliesin estis unu el sep postvivantoj, inkluzive de Manawyddan kaj Pryderi, en la milito kontraŭ Irlando. Ili portis la kapon de Bran la Benita al kastelo ĉe Gwales, kie ili vivis dum okdek jaroj.

En alia rakonto nomata Culhwch kaj Olwen, Taliesin estis listita kiel unu el la kunuloj de Arturo kiuj helpis Culhwch en lia serĉado. Estas neniuj aliaj priskriboj pri la partopreno de Taliesin en la rakonto.

En la rakonto de la Sonĝo de Rhonabwy, Taliesin havis filon nomatan Afaon (Avaon) kiu aperis dufoje en la sonĝo de Rhonabwy.

Taliesin ankaŭ navigis en ŝipo nomata Prydwen kun Arturo kaj la kunuloj de Arturo (inkluzive Pryderi), en rakonto nomata Preiddiau Annwfn (Raboj de Annwfn). Denove, Taliesin estis unu el sep postvivantoj kiuj provis ŝteli magian kaldronon en Caer Siddi, Annwfn aŭ Alimondo.

Taliesin estis foje konfuzata kun Myrddin aŭ Merddin (la kimra literumo de Merlino). Tamen Myrddin estis pure fikcia rolulo kiu laŭdire freneziĝis post la batalo de Arfderydd. Kvankam foje verkistoj distingas ilin kiel du apartajn personojn, kiam ambaŭ aperis en dialogo. Merlino eble estis posteulo de Taliesin, kiu ankaŭ kapablis pri profetaĵo.

Laŭ Vita Merlini de Geoffrey de Monmouth (ĉ. 1150), Merlino resaniĝis de sia frenezeco kaj vivis en granda domo kun 70 pordoj kaj fenestroj, konstruita de lia fratino Ganieda. Taliesin laŭdire ankaŭ aliĝis al Merlino. Ili debatis pri temoj kaj profetaĵoj kiuj estis venontaj. Antaŭ sia alveno, Taliesin estis portinta la mortiĝantan Arturon, post la batalo de Camlann, al la insulo Avalon por ke naŭ fratinoj sanigu la reĝon.

Vidu Merlino, La Sovaĝa Homo de la Arbaroj.

La Vera Taliesin?

Laŭ Nennius, kimra historiisto de la oka jarcento kiu skribis la Historia Brittonum, Taliesin estis unu el kvin grandaj kimraj bardoj konataj kiel la cynfeirdd (plej malnovaj kimraj poetoj) dum la sesa jarcento. La aliaj poetoj estis Talhaiarn Cataguen, Aneirin (Neirin), Bluchbard kaj Cian (Guenith Guaut). Neniuj aliaj detaloj estis donitaj. Taliesin estis konsiderata kiel la bardo de bardoj. Nenio estas vere konata pri la reala Taliesin.

La Libro de Taliesin supozeble enhavis kolekton de poemoj verkitaj de Taliesin. Tamen tiuj poemoj kiuj postvisis estis konservitaj en manuskripto skribita en la 13-a jarcento, sepcent jarojn post Taliesin. El la sesdek poemoj trovitaj en ĉi tiu manuskripto, ne pli ol dek du povas esti dirataj aŭtentikaj, sed eĉ ĉi tiuj estis datitaj ne pli frue ol la 9-a jarcento.

Inter ĉi tiuj aŭtentikaj poemoj, estas poemo aŭ laŭdkanto de Urien, reĝo de la antikva kimra teritorio de Rheged (Malaltlanda Skotlando), kiu funebris pro la perdo de sia filo, Owain (Yvain), kiu falis en la batalo kontraŭ la ĝermanaj Angloj.

Urien kaj Owain poste reaperis en la arturaj legendoj kiel Urien de Moray (Skotlando) aŭ Urien de Gorre, kaj lia filo Owein estis konata per sia franca kaj angla nomo: Yvain aŭ Ywain. Yvain estis unuagrada kuzo de Gawain kaj fariĝis unu el la elstaraj kavaliroj de Arturo ĉe la Ronda Tablo. (Se ni parolas pri la historia Arturo kaj Urien, tiam laŭ la Kimraj Analoj Urien vivis unu aŭ du generaciojn post la tempo de Arturo. Tamen la artura legendo faris la du reĝojn samtempulojn kaj parencajn per geedziĝo.)

Taliesin estis kredata esti samtempulo de Urien Rhegd kaj Owain. En kelkaj verkoj, ekzistis versio pri la vivo de Taliesin kiu diferencis de lia mirakla naskiĝo de Ceridwen.

Taliesin estis la filo de Sankta Henwg de Caerlleon (Caerleon) sur la rivero Usk. Taliesin servis Urien Rhegd kiel ĉefbardo en Aberllychwr kaj fariĝis la instruisto de Elffin, filo de Urien Rhegd.

Iun tagon piratoj el Irlando kaptis Taliesin. Taliesin eskapis en haŭta koraklo. Gwyddno Garanhir savis Taliesin kiam lia koraklo blokiĝis sur la ŝtopilo de Gwyddno. Gwyddno, kiu ankaŭ havis filon nomatan Elffin, petis la bardon esti la instruisto de sia filo.

Gwyddno Garanhir estis sinjoro de Malaltlanda Kantredo, kaj lia teritorio estis superakvigita de la maro. Taliesin forlasis Gwyddno kaj servis kiel ĉefbardo de Arturo, sed retiriĝis al sia bieno kiam Arturo mortis.

Ekzistis aliaj similaj raportoj pri ĉi tio, kun iomete malsamaj variantoj pri lia vivo.

Ĉu Taliesin efektive ekzistis, li ludis rolon en kelkaj el la kimraj literaturaj verkoj kiel la plej dia bardo.