Mongán

Poeto kaj gvidanto de la Dál nAraide. Mongán (Mongan) dirite estis historia figuro, kiu mortis ĉirkaŭ 624 p.K.

Mongán (Mongan) dirite estis la filo de la mardio Manannán Mac Lir kaj Caíntigern. Caíntigern estis la edzino de Fiachna Mac Báetáin. Fiachna Mac Báetáin estis la reĝo de Dál nAraide, malgranda regno ene de Ulster.

Ekzistas tri malsamaj versioj pri kiel Manannán koncipis Mongan kun Caíntigern. En ĉiuj tri kazoj, Manannán helpus Fiachna en batalo nur se li estus permesita kuŝi kun Caíntigern.

Mongán loĝis en Tir Tairngire (la Lando de Promeso) kun sia patro Manannán ĝis li estis dekdujara, antaŭ ol reveni. En Tir Tairngire, li lernis la tutan scion de la Tuatha De Danann. Li ankaŭ havis la kapablon ŝanĝi sian formon en cervon, salmon, fokon, cignon aŭ lupon.

Kiel juna knabo, Mongán profetis sian propran morton dum li promenis laŭ la plaĝo kun sia patrino. Kiam Caíntigern aŭdis ke la bela ŝtono kiun ŝi prenis de la sablo estus tiu kiu mortigos lin, ŝi ĵetis la ŝtonon kiel eble plej malproksimen en la maron. Tamen pli poste tiutage, la ondo reportis la ŝtonon al la plaĝo.

Mongán estis edzigita trifoje.

Mongán kaj lia edzino Fintigernd serĉis rifuĝon kontraŭ hajloŝtormo en domo kun bronza tegmento. La gastiganto donis al li alon el sep kuvoj kiu igis lin forgesi la mondon eksteran. Mongán kantis kaj amuzis sian gastiganton per rakonto post rakonto. Tuta jaro pasis sen ke li forlasis la domon.

En Ráth Mór, kun malsama edzino nomata Breóthigernd, li eniĝis en kverelon kun poeto nomata Forgoll. Forgoll asertis ke li vidis Fothad Airgthech esti mortigita. Mongán disputis la aserton de Forgoll pri kie kaj kiel Fothad mortis. Forgoll minacis satiri lin kaj preni lian edzinon por sia plezuro, se Mongán ne povus pruvi sian propran aserton pri la morto de Fothad post tri tagoj. La afero estis solvita la trian tagon kiam Cailte alvenis, kaj atestis pri la morto de Fothad favore al la aserto de Mongán.

Fiachna Mac Báetáin estis konata kiel Fiachna Finn, kio signifas Fiachna la Bela. Fiachna Finn estis rivalo de Fiachna Dub (Fiachna la Malhela). La du Fiachna-oj estis engaĝitaj en milito, sed Mongán enamiĝis al Dub Lacha, la bela filino de Fiachna Dub. Dub Lacha ankaŭ estis enamiĝinta al la filo de la malamiko de sia patro. Ŝi elmontris siajn mamojn al juna Mongán, kaj li prenis ŝin kiel sian edzinon.

Fiachna Finn (mac Báetáin) gajnadis ĉiujn batalojn kontraŭ sia malamiko, Fiachna Dub, ĉar li havis parenculi nomatan Sankta Comgall kiu ĉiam preĝis al sia Dio por la venko de Fiachna Finn. Tamen, kiam Fiachna Dub vokis la favoron de Comgall, tio lasis la sanktulon en dilemo. Do Comgall demandis Fiachna Finn ĉu li preferas venkojn en batalo sed damnon en infero, aŭ malvenkon en batalo sed eternan vivon en ĉielo. Fiachna Finn elektis la duan opcion, kaj estis tuj venkita kaj mortigita en batalo.

Mongán serĉis venĝi la morton de sia patro kun la helpo de Brandub, reĝo de Leinster. Sed Brandub postulis pezan prezon por sia helpo. La reĝo volis Dub Lacha kiel sian prezon por sia helpo. Do Dub Lacha translokiĝis al la palaco de Brandub, sed la reĝo ne povis seksumi kun ŝi ĝis post jaro de apartigo de ŝia edzo.

Mongán sekrete vizitadis sian edzinon en diversaj alivestoj kaj daŭre kuŝis kun ŝi. Brandub malkovris la trompon de Mongán. Timante ke li perdos sian edzinon, Mongán petis helpon de malbelega sorĉistino nomata Cuimne. La maljunulino uzis sian potencan magion por ŝanĝi sian formon tiel ke ŝi aspektis kiel bela princino el Munster. Mongán negocis kun Brandub ke li povus havi Cuimne interŝanĝe por la reveno de lia edzino. Brandub konsentis, kaj redonis Dub Lacha al Mongán. Brandub estis ŝokita kiam Cuimne revenis al sia originala formo, kiel maljunulino.

Kelkaj fontoj diris ke li havis infanojn, sed unu teksto diris ke li mortis seninfane. Mongán havis alian konfrontadon kun alia poeto nomata Eochaid Éigeas. Eochaid servis kiel ĉefpoeto de Ulster. Mongán malprudente defiis Eochaid al konkurso, kiun Eochaid perdis. Eochaid Éigeas kolere malbenis Mongán ke li estu senfrukta.

En la batalo kontraŭ la britonoj, Mongán decide venkis la invadantojn, sed Artur ap Bicior prenis koloritan ŝtonon kaj ĵetis ĝin al la kapo de Mongán. Kiel li estis profetinta antaŭe al sia patrino, li estis mortigita per la sama ŝtono kiun lia patrino estis trovinta kaj forĵetinta.