Mabinogion
La Mabinogion estis kolekto de dek unu (dek du) rakontoj el la kimraj mitoj. La rakontoj de la Mabinogion estis konservitaj en du manuskriptoj, Blanka Libro de Rhydderch (ĉ. 1325) kaj la Ruĝa Libro de Hergest (ĉ. 1400). Kvankam la manuskripto de Rhydderch estis la pli frua el la du, la rakontoj de Lludd, Culhwch kaj Owein postvivintis nur fragmente, dum la Sonĝo de Rhonabwy estis tute perdita. Nur la manuskripto de Hergest enhavis ĉiujn dek unu rakontojn.
La Mabinogion estis unue tradukita en la anglan lingvon fare de Lady Charlotte Guest. Estis Lady Charlotte kiu donis la titolon “Mabinogion” al ĉi tiu kolekto de rakontoj. Ankaŭ Lady Charlotte inkluzivis dek-duan rakonton nomatan Hanes Taliesin (“Rakonto de Taliesin”), apartenantan al la Sendependa grupo. Tamen, la Hanes Taliesin ne estis trovita en la du fruaj manuskriptoj, do kelkaj el la postaj tradukoj de la Mabinogion ne inkluzivas la historion de Taliesin.
La rakontoj el la Mabinogion povas esti dividitaj en tri kategoriojn. La unuaj kvar rakontoj apartenas al la Kvar Branĉoj de la Mabinogi (“Pedair Cainc y Mabinogi”). La sekvaj kvar (aŭ kvin, se inkluzivante Taliesin) estis la Sendependaj rakontoj, en du el kiuj Arthur aperis surloke. La lastaj tri rakontoj falas en kategorion konatan kiel la kimraj romancoj, similaj al tiuj de la francaj romancoj verkitaj de Chretien de Troyes.
Kio estis la kvar Branĉoj de la Mabinogi? Ĉi tiuj kvar rakontoj estis rakontataj en ĝusta ordo, kun Pryderi aperanta en ĉiuj kvar rakontoj, sed li ludis nur minor rolon en ĉiu el la rakontoj. Ĝi komenciĝis en Pwyll Sinjoro de Dyved kun lia naskiĝo, kaj poste finiĝis kun la morto de Peredur en la kvara rakonto, Math Filo de Mathonwy.
Kun la sendependaj rakontoj, La Sonĝo de Maxen implikiĝis en imperatoro edziniĝanta al virino kiun li vidis en sia sonĝo, dum en Lludd kaj Llevelys, la historio implikiĝis en Britio suferanta tri strangajn plagojn. Du aliaj rakontoj implikiĝis en Arthur kaj liaj kunuloj (ne el la Ronda Tablo). La plej grava el ĉi tiuj du estis verkita en 1100, nomita Culhwch kaj Olwen. La alia nomiĝis la Sonĝo de Rhonabwy.
La kimraj romancoj estis similaj al la popularaj francaj arturaj romancoj verkitaj de Chrétien de Troyes (fl. 1165-1190). Ĉar ĉi tiuj tri romancoj apartenis al la ĉefa artura literaturo, mi nur mallonge resumis Peredur kaj uzis la rakontojn de Chrétien anstataŭ Owein kaj Geraint el la Mabinogion.
Kvar Branĉoj de Mabinogi
La Kvar Branĉoj de la Mabinogi (Pedair Cainc y Mabinogi) estis kvar kimraj rakontoj de la propra Mabinogion. Ĉi tiuj rakontoj estis rakontataj sinsekve.
Kio estas interesa estas ke Pryderi, la filo de Pwyll kaj Rhiannon, aperas en ĉiuj kvar rakontoj, de lia naskiĝo en la unua rakonto ĝis lia morto en la lasta el la Branĉoj. Tamen, li neniam estis la ĉefa figuro en iu ajn el la rakontoj.
La unua kaj tria rakonto centris sur la reĝlandon Dyved regatan de Pwyll kaj Pryderi, en la sudo de Kimrio, dum la dua rakonto okazis en Britio (Anglio, regata de Bran) kaj Irlando. La lasta rakonto koncentriĝis ĉirkaŭ Gwynedd, la norda reĝlando de Kimrio, regata de Math, la frato de Don.
Tri Kimraj Romancoj
Kvin Sendependaj Rakontoj
Rilataj paĝoj
Kimraj Romancoj
La lastaj tri rakontoj en la Mabinogion estis kimraj romancoj, konataj kiel Tair Rhamant, similaj al tiuj verkitaj de la franca poeto Chretien de Troyes, kiu floris en la dua duono de la dek-dua jarcento.
La Mabinogion-a Gereint Filo de Erbin aŭ Geraint kaj Enid forte similas al la verko de Chrétien Erec kaj Enide. La Sinjorino (aŭ Grafino) de la Fonto paraleligas kun tiu de la verko de Chrétien Kavaliro de la Leono (Yvain).
La ligo inter Peredur kaj Conte du Graal (aŭ Perceval) estis simila sed havis malpli komunan ol la aliaj rakontoj. Anstataŭ ke Peredur vidis la grealon en la kastelo de sia onklo (kiel en Perceval), li vidis detranĉitan kapon sur pleto!
Fakte, la tri romancoj estis plej certe verkitaj post Chretien de Troyes kaj estis influitaj de la franca verkisto. Ĉi tiuj tri romancoj montris ke ili ankaŭ estis influitaj de kortaj manieroj kaj kavalireco. La herooj estis sendube kavaliroj, kiuj forestis en la aliaj rakontoj.
Mi preterlasis la lastajn tri rakontojn en la Mabinogion pro du kialoj.
Ĉi tiuj rakontoj estis pli interplektitaj kun la artura legendo kaj la similecoj inter la francaj kaj kimraj versioj donas al mi iom da pravigo ne perdi plu da tempo pri ili.
La dua kialo kial mi preferis la francan version estis ĉar Chrétien aldonis pli da detaloj kaj vivon al la figuroj kaj scenoj ol la kimraj versioj. La kimraj romancoj estis malpli rafinitaj ol la romancoj de Chrétien.
Do mi havas la francajn versiojn de ĉi tiuj romancoj kiuj troveblas en la Arturaj Legendoj.
Malsupre estas la tri ligiloj el la arturaj romancoj:
- Geraint kaj Enid (Vidu Erec kaj Enide)
- La Sinjorino de la Fonto (Vidu Yvain kaj la Sinjorino de la Fonto)
- Peredur Filo de Evrawg (Vidu Tradicio de Perceval por mallonga resumo de Peredur)
Se vi interesiĝas pri la kimra versio de la genealogia arbo de Arthur, vidu la Domo de Arthur kaj Culhwch.
