Cywryd Gwent, Bopatro de Reĝo Arturo
Cywryd Gwent estas ege malgrava figuro en la Arturaj legendoj, kvankam li havas la elstaran rolon esti la bopatro de Reĝo Arturo mem. Li estis la patro de Gwenhwyfar, unu el la reĝinoj de Reĝo Arturo. La situacio estas iom pli komplika ol ĝi unue ŝajnas, tamen. Tiu ĉi artikolo ekzamenos, kiuj fontoj mencias Cwyryd-on kaj analizos, kion ni vere scias pri li.
Kiu Estis Cywryd Gwent?
Cywryd Gwent aperas en kimra tradicio kiel la bopatro de Reĝo Arturo. Tamen, li efektive estas unu el tri bopatroj. La aliaj du estis Gwythyr kaj Gogfran. Ĉiu el ili estis la patro de reĝino registrita kiel ‘Gwenhwyfar’ (la kimra formo de la pli konata ‘Ginevro’).
Konsiderante la frapan koincidon havi tri edzinojn kun la sama nomo, estas tre verŝajne, ke ‘Gwenhwyfar’ efektive estis tron-nomo.
La plej elstara apero de Cywryd Gwent estis en la Kimraj Triadoj, kolekto de tradicioj ĉefe pri la Artura periodo metitaj en grupojn de po tri. La ero, kiu menciis Cywryd-on, estas triado konata kiel La Tri Grandaj Reĝinoj de Arturo. La ero komenciĝas:
“Gwenhwyfar filino de Cywryd Gwent.”
Laŭ tiu fonto, unu el la reĝinoj de Arturo, Gwenhwyfar, estis la filino de viro nomata Cywryd Gwent. Nenio plia estas dirata pri tiu figuro en la Kimraj Triadoj.
Nomo
Unu kontestata aspekto rilate al tiu figuro estas lia nomo. La diversaj manuskriptoj de la Kimraj Triadoj literumas lian nomon en diversaj malsamaj manieroj. Ekzemple, ni vidas la jenajn formojn:
- Kywryt
- Gwryd
- Gawryd
- Gweryd
Laŭ Rachel Bromwich, la uzo de la ‘G’ en la diversaj manuskriptoj de tiu triado estas nenio pli ol la rezulto de la nomo venanta post la vorto ‘ferch’ (signifanta ‘filino de’). Tial, ŝi diras, ke la ĝusta formo estas la literumado kun ‘K’, aŭ ‘C’ en la moderna kimra.
Kromnomo
La kromnomo donita al Cywryd en tiu triado estas pli kontestata. En iuj versioj, ĝi aperas kiel ‘Gwent’. En aliaj, ĝi estas ‘Ceint’ (ankaŭ literumata ‘Keint’ kaj ‘Geint’).
Gwent estas areo de sudorienta Kimrio, respondanta al Monmouthshire. Tiu estis elstara regno en la Artura periodo. Aliflanke, Ceint estis la nomo de la regno Kent en sudorienta Anglio. Tamen, en tiu kunteksto, Bromwich sugestas, ke la referenco estis al la Rivero Caint en Anglesey, nordokcidenta Kimrio.
Tekstaj Pruvoj
La manuskriptaj pruvoj estas, bedaŭrinde, ne tute klaraj pri tiu punkto. La plej frua disponebla manuskripto enhavanta tiun triadon uzas ‘Gwent’. Tri aliaj manuskriptoj ankaŭ uzas ĝin, donante totalon de kvar tekstaj atestantoj en ĝia favoro.
Aliflanke, ‘Ceint’ estas preferata de nur tri manuskriptoj de tiu triado. Surbaze de la nombro de manuskriptoj kaj la fakto, ke unu el ili estas la plej frua, ‘Gwent’ estas plej bone subtenata de la pezo de tekstaj pruvoj.
Tamen, la afero estas komplikata per la fakto, ke Cywryd ankaŭ aperas en Englynion y Clywaid, kiu estas kolekto de kimraj strofoj. Ĉi tie, la kromnomo de Cywryd aperas kiel ‘Keint’. La dokumento enhavanta tiujn strofojn datas de ĉ. 1350, precize la sama epoko kiel la plej frua manuskripto de la Kimraj Triadoj, kiu mencias Cywryd-on (tio estas, la Blanka Libro de Rhydderch).
Tial, ambaŭ versioj de la kromnomo havas po kvar tekstajn atestantojn, kaj la plej fruaj atestantoj por ambaŭ el ili datiĝas reen al precize la sama tempo.
Aliaj Pruvoj
Tial, la manuskriptaj pruvoj vere tute ne klarigas, kiu estas la vera formo. La sola konsidero, kiu klinas la aferon en unu direkton, estas la fakto, ke la formo ‘Ceint’ kreus aliteracion kun la nomo ‘Cywryd’, dum ‘Gwent’ ne. Tial, oni povus argumenti, ke la emo de poeto (aŭ eble iu ajn skribisto) estus skribi ‘Cywryd Ceint’ anstataŭ ‘Cywryd Gwent’.
Alivorte, estus pli facile por ‘Gwent’ esti koruptita en ‘Ceint’ ol inverse, surbaze de la aliteracio, kiun tio kreus kune kun la persona nomo de tiu figuro.
Konklude, kvankam neniu formo estas esence pli verŝajna ol la alia, la ekvilibro de probableco ŝajnas preferi la kromnomon ‘Gwent’ super la kromnomo ‘Ceint’.
Kiam Vivis Cywryd Gwent?
Kiam tiu legenda figuro supozeble vivis? Nu, la plej tuja observo estas, ke li estis la bopatro de Reĝo Arturo. Tial, ni povus aŭtomate supozi, ke li estis de la generacio super tiu de Arturo, naskita eble dudek jarojn aŭ pli antaŭ la reĝo.
Tamen, la Kimraj Triadoj asignis al Arturo tri reĝinojn. Supozeble, li edziĝis al ĉiu je malsamaj punktoj en sia vivo. La fakto, ke Artura tradicio sugestas, ke Arturo havis iujn infanojn naskitajn je tri malsamaj stadioj de sia vivo, subtenas tiun konkludon. Ĉiu grupo de infanoj evidente povas esti atribuita al malsama el la tri reĝinoj.
Se ni povas eltrovi, kiam Arturo edziĝis al la filino de Cywryd, ni povas establi pli-malpli kiam Cywryd vivis.
Kiu Edzino de Arturo Estis la Filino de Cywryd?
Feliĉe, la pruvoj koncernantaj, kiam Arturo edziĝis al ĉiu el siaj tri edzinoj, estas sufiĉe klaraj. La meza edzino estas la plej facila. Kimra tradicio firme konsentas, ke la edzino, kiu estis edzino de Arturo ekde la Batalo de Badon ĝis la Batalo de Camlann, estis la filino de Gogfran Gawr. Ŝi estis evidente la patrino de Llacheu, priskribita kiel juna viro kiam la Batalo de Camlann okazis.
La bazo por tio, parte, estas, ke la Kimraj Triadoj referencas al la Gwenhwyfar, kiu estis implikita en la konflikto rezultiganta tiun batalon, kiel estante la filino de Gogfran. Aliaj pruvoj konfirmas tion.
La pezo de kimra tradicio forte sugestas, ke la regado de Arturo daŭris dum kelkaj jaroj post la Batalo de Camlann, kvankam tiu batalo estis evidente tre damaĝa al lia regado. Ŝajnas, ke ĉiuj liaj filoj ĝis tiu punkto mortis, signifante, ke li devis reedziĝi por sekurigi heredanton. La infanoj registritaj en Le Petit Bruit, kiel Morgan, povas esti atribuitaj al tiu lasta edzino.
Skota tradicio subtenas la nocion, ke la lasta edzino de Arturo estis la filino de la reĝo de Francio, kvankam ŝi naskis la heredanton de Arturo en Skotlando. La sola el la bopatroj de Arturo el la Kimraj Triadoj asociita kun kaj Francio kaj Skotlando estas Gwythyr.
Tial, per procezo de elimino, ni povas vidi, ke la pruvoj klare subtenas la konkludon, ke la filino de Cywryd estis la unua edzino de Arturo. Tial, supozante, ke la edzino de Arturo estis probable de simila aĝo aŭ iom pli juna ol li, ŝia patro Cywryd verŝajne estintus naskita proksimume dudek jarojn antaŭ Arturo.
Absoluta Kronologio por Cywryd
Nun, kiam ni establis la relativan kronologion de Cywryd, kio pri la absolutaj datoj por tiu figuro? La plej frua kronologia informo por Arturo venas de Gildas, kiu lokas la Batalon de Badon kvardek-tri jarojn antaŭ la tempo, en kiu li estis skribanta.
La Kvin Reĝoj de Gildas
Gildas mencias kvin reĝojn, kiuj ankoraŭ regis tiam, kiam li estis skribanta, kaj la superanta pezo de pruvoj montras, ke ili regis direkte al la fino de la sesa jarcento. La plej frua kronologia informo koncernanta unu el la reĝoj, Maelgwn, faras lin malfrua-sesjarcenta reĝo (kiel montrite de Rachel Bromwich).
Kimra poemo mencianta Aircol, la patron de unu el la aliaj reĝoj (Vortipor), faras lin samtempulo de Cynan Garwyn, meza- ĝis malfrua-sesjarcenta figuro.
La plej frua informo disponebla pri la dato de Konstantino, alia el la kvin reĝoj menciitaj de Gildas, faras lin postvivi Episkopon David de Menevia, kio estis en ĉ. 587.
Tio estas nur iuj el la pruvoj, kiuj indikas al tiu konkludo. La punkto estas, ke Gildas plej verŝajne estis skribanta direkte al la fino de la sesa jarcento. La Batalo de Badon okazis kvardek-tri jarojn pli frue, aŭ direkte al la mezo de tiu jarcento.
La Naskiĝo de Arturo kaj Cywryd
Ĉar la Annales Cambriae lokas tiun batalon en 516, tio estas evidente ekzemplo de la dato estanta retrodatita per tridek-tri jaroj pro tio, ke ĝi estis datita de la morto de Jesuo anstataŭ lia naskiĝo. Tial, la korektita dato estus 549, konforma kun la pruvoj de Gildas.
La Batalo de Camlann, tial, okazus en ĉ. 570. Estas malverŝajne, ke Arturo estis pli aĝa ol sepdek tiam, kiam tiu batalo okazis, sed li ankaŭ ne povus esti multe pli juna, ĉar kimra tradicio montras, ke li havis plenkreskan filon (Gwydre) tiam, kiam la Batalo de Badon okazis.
Tial, ni povas vidi, ke Arturo probable estis naskita proksimume en la jaro 500 aŭ tuj post. Estante tiel, la naskiĝo de Cwyryd tre verŝajne povas esti lokita en proksimume 480. Lia filino, la unua tiel nomata Gwenhwyfar, povas esti lokita en la unuaj malmultaj jaroj post 500.
La Familio de Cywryd
Kion ni scias pri la familio de Cywryd? La vero estas, ke ni scias tre malmulte. Tamen, ni povas eltrovi kelkajn verŝajnajn faktojn el la malmultaj informoj, kiujn ni ja havas. La unua estas la simpla fakto, ke, laŭ lia kromnomo, li estis ŝajne viro de Gwent.
La dua estas la fakto, ke lia filino edziniĝis al Reĝo Arturo. Ĉar la dinastio de Arturo estis evidente grava kaj potenca, estas kompreneble, ke li edziĝintus al princino de almenaŭ relative potenca reĝa familio. Ŝajnas tre malverŝajne, ke li edziĝintus al la filino de obskura sinjoro, kvankam ni ne povas ekskludi la eblecon.
Surbaze de tiu verŝajneco, la plej evidenta konkludo estus, ke Cywryd Gwent estis de la ĉefa reĝa familio reganta super Gwent. La reĝo, kiu regis super la regno Gwent en la lasta duono de la kvina jarcento, estis konata kiel Ynyr Gwent.
Lia deveno estas nekonata, sed iuj manuskriptoj asertas, ke li estis edziĝinta al virino nomata Madrun, la filino de Vortimer, filo de la fifama Vortigern. Iel ajn, Ynyr Gwent estas kredita esti naskita en proksimume 450. Li estas tial perfekte lokita por esti la patro de Cywryd, naskita en ĉ. 480.
Krome, la fakto, ke kaj Ynyr kaj Cywryd estas registritaj kun la kromnomo ‘Gwent’ donas subtenon al la ideo, ke ili estis patro kaj filo.
Resumante, la pruvoj el la tempo kaj loko, en kiuj li vivis, same kiel lia kromnomo kaj lia evidenta graveco, sugestas, ke Cywryd Gwent plej verŝajne estis la filo de Ynyr Gwent.
Ĉu Cywryd Estis Reala Persono?
Kion ni povas diri rilate al la historieco de Cywryd? Li estas multe pli obskura figuro ol la aliaj du bopatroj de Reĝo Arturo. Krom la unuopa referenco al li en la Kimraj Triadoj, ŝajnas, ke la sola alia loko, kie li estas menciata, estas en la supre menciita Englynion y Clywaid.
En tiu poezia fonto, li estas referencata kiel “Kywryt Keint, kiu suferis multan malsanon”.
Kiel ni vidis pli frue, tiu fonto datas de la sama tempo kiel la Kimraj Triadoj. Kvankam tio ne estas pli frua fonto, ĝi estas sendependa fonto, montrante, ke li ne estis simple inventita por la Kimraj Triadoj. Prefere, li estis evidente ekzistanta figuro en kimra tradicio tiam.
Ne ekzistas klaraj pruvoj pri kiom malproksime reen iras lia tradicio, ĉar ne ekzistas aliaj fontoj, kiuj definitive mencias lin.
Alia Cywryd
Eblas, ke ni povas identigi lin kun alia figuro nomata Cywryd, kiu aperas aliloke en kimraj registroj. Li estas menciata en poemo de Gwilym Ddu de Arfon (dekkvara jarcento) kiel la bardo de certa Dunawt, aŭ Dunod. El la neklara referenco de Gwilym, estas komprenate, ke Cywryd verkis elegion – tio estas, tombokanton – por sia patrono.
Kvankam tio efektive lokigus Cywryd-on en la sesan jarcenton, proksimume samtempe kiel la bopatro de Arturo, la kronologio havas iujn problemojn. La ĉefa problemo estas, ke la Dunod en demando estas kutime identigata kiel Dunod Fwr, reĝo de la Yorkshire-areo en la sesa jarcento. Li mortis en 595 laŭ la Annales Cambriae.
Subtenanta tion estas la fakto, ke kimra poezio montras, ke li postvivis Urien-on, kiu mortis en ĉ. 590. Tial, se Cywryd verkis tombokanton por Dunod Fwr, Cywryd devintus vivi post 595. Tio ekskludas la ideon, ke tiu Cywryd estis la bopatro de Arturo.
Alternative, ni povus sugesti, ke la Dunod en demando ne estis Dunod Fwr. Eble ĝi estis pli frua reĝo per tiu nomo. Ĉu ekzistas pli frua Dunod en la registroj?
La Pli Frua Dunod
Surbaze de A Welsh Classical Dictionary de Peter Bartrum, ŝajnus, ke la sola pli frua Dunod estis la filo de Cunedda Wledig. Tio lokas la karieron de la pli frua Dunod firme en la kvinan jarcenton. Li verŝajne jam mortis tiam, kiam Cyrwyd, la bopatro de Reĝo Arturo, eĉ estis naskita.
Tial, la pruvoj montras, ke la bopatro de Arturo ne povus esti la bardo de tiu pli frua Dunod.
Ekzistis ankaŭ figuro nomata Dunwyd, registrita kiel sanktulo en la tempo de Cadog, kio lokus lin en la sesan jarcenton. Tamen, ne farus senson, ke religia figuro havintus bardon.
Resumante, ŝajnas, ke ni ne povas identigi Cywryd-on, la bopatron de Reĝo Arturo, kun Cywryd, la supozebla bardo de Dunod. Plej verŝajne, la norma kompreno, ke la bardo de Dunod estis malsama Cywryd, estas ĝusta. La Dunod en demando verŝajne estis la plej fama, Dunod Fwr de Powys, kiel komune komprenate.
Ebla Konekto
Tamen, tio ne nepre signifas, ke ne ekzistis konekto inter la du figuroj. Cywryd la bardo estis evidente naskita kelkajn jardekojn pli malfrue ol la bopatro de Arturo. Eble, do, la pli juna estis nomata laŭ la pli aĝa.
La suda limo de Powys formis la nordan limon de Gwent. Tio facile faciligus, ke iu el suda Powys, la teritorio de Dunod Fwr, estu nomata laŭ iu el Gwent.
Tial, estas tute eble, ke Cywryd, la bardo de Dunod Fwr, estis nomata laŭ Cywryd, la bopatro de Reĝo Arturo. Kompreneble, tio estas nur supozo. Tamen, la fakto, ke ĝi ne estas ofta nomo, donas iom da kredindeco al tiu sugesto.
Konkludo
Konklude, tre malmulte estas konata pri Cywryd Gwent. La ĉefa detalo el la fontoj estas, ke li estis la bopatro de Reĝo Arturo. Multaj manuskriptoj preferas lian kromnomon esti ‘Ceint’, sed la pruvoj por ĝia esti ‘Gwent’ estas iomete pli fortaj. Tio sugestas, ke li estis de Gwent. Tamen, nenio estas konata pri la familiaj konektoj de tiu figuro, kiel ekzemple de kiu dinastio li estis.
Kion ni povas diri estas, ke li estis evidente la unua el la tri ĉefaj bopatroj de Arturo, kaj ke li probable estis naskita en proksimume 480.
Fontoj
Bartrum, Peter, A Welsh Classical Dictionary, 1993
Bromwich, Rachel, Trioedd Ynys Prydein: The Triads of the Island of Britain, 2014
Howells, Caleb, King Arthur: The Man Who Conquered Europe, 2019
