Domo de Sparto

Classical

Sparto aŭ Lakedajmono estis la ĉefurbo de sudorienta regiono de la Peloponeso nomita Lakonio. Lakonio estis konata pro sia fekunda tero. En greka mitologio, Sparto estis granda centro de potenco por la sparta reĝo, kun grandaj palacoj.

Sparto estis la hejmo de Heleno de Trojo kaj ŝiaj famaj ĝemelaj fratoj, Kastoro kaj Polideŭko (Pollukso). Tiuj ĝemeloj estis konataj kiel la Dioskuroj, kaj ili aliĝis al aliaj herooj en la vojaĝo de la Argonaŭtoj kaj la Kalidona Aproĉasado. Ilia mortema patro Tindareo estis la plej fama el la spartaj reĝoj. La edzo de Heleno Menelao ankaŭ estis fama.

Post la detruo de la micenaj centroj tra Grekio post la bronzepoko, la helenaj popoloj konataj kiel la Dorianoj okupis Lakonion. Tamen kiel urbo, Sparto estis malriĉa urboŝtato, kiu fanfaronis neniajn grandajn fortikaĵojn aŭ konstruaĵojn. Nenia palaco estis trovita en historia Sparto. Iliaj vivstiloj estis frugalaj kaj aŭsteraj. Spartaj civitanoj estis nomitaj Spartiatoj. Tamen ĝi estis konata pro esti regata de du reĝaj reĝoj kaj sia hoplita armeo.

Sparto poste fariĝis fama pro trejni siajn civitanojn kiel hoplitajn militistojn, por batali en falanga formacio. Ĉiu filo estis edukita de sia patrino ĝis sep jaroj, kiam ili fakte komencis sian militservan trejnadon. Malfortaj filoj aŭ estis mortigitaj aŭ lasitaj morti en la arbaro. Ne ekzistis alia vivo por sparta masklo, ĉar de la 6-a jarcento a.K. ili estis malpermesitaj engaĝiĝi en diversaj metioj. La necivitanoj el la najbaraj urboj, konataj kiel Perioikoj, traktis metiojn (forĝisto, ĉarpentado, ktp).

Ili konkeris Mesenion kaj transformis ĉiun Mesenianon en helotojn, kiuj estis nenio pli ol sklavoj. Sparto formis hegemonion en la Peloponeso, kiun modernaj historiistoj nomis la Peloponesa Ligo, kvankam ne ĉiu peloponesa urboŝtato estis parto de tiu ligo.