Kiel la Nilo Formis Antikvan Egiptujon? Rakonto pri Novigado
Kiel la Nilo formis antikvan Egiptujon en la gloran regnon, pri kiu ni legas hodiaŭ?
Egiptujo, iam tuta dezerto, leviĝis al potenco kaj civilizo per la donaco de la Dioj: la rivero Nilo. Legu pluen pri la inonda rivero, kiu surprize ne kaŭzis detruon, sed prefere transformis disajn setlejojn en fortan regnon.
Kiel la Rivero Nilo Formis Antikvan Egiptujon?
Antikva Egiptujo, civilizo trovita en Nordafriko, enhavis parton de la Sahara dezerto kaj la Libia dezerto. Dezerto kun brulanta sablo, la malplej granda rezervujo de akvo kaj neniu fonto de manĝaĵo. Tiuj ĉi kondiĉoj estus neloĝeblaj por iu ajn homo. Tamen tiu ĉi dezerto fariĝis unu el la plej gravaj kaj loĝataj civilizoj, kiujn tiu ĉi mondo iam vidis.
La kaŭzo de tiu ĉi rimarkinda atingaĵo estas la rivero Nilo.
Sed kiel la*** rivero Nilo influis antikvan Egiptujon****?*
Por kompreni la gravecon de la rivero Nilo por antikva Egiptujo, ni unue devas prezenti la trajtojn de tiu ĉi rivero en sia tuta grandiozeco.
La Rivero Nilo
La rivero Nilo estas la plej longa nesala rivero en la mondo. Ĝia longo estas taksata je imponaj 4 130 mejloj (6 650 kilometroj). Oni kredas, ke la rivero Nilo ekzistis proksimume antaŭ 30 milionoj da jaroj. Ekde kiam homa vivo ekzistas, homoj setlis laŭ ĝiaj bordoj por profiti de ĝia nesala akvo kaj ĝiaj donacoj.
Inter tiuj homoj estis la antikvaj egiptoj. Ili estis tre religiemaj homoj kaj kredis je pli ol 100 dioj. Tiuj ĉi dioj — multe kiel tiuj, kiujn vi eble memoras el la greka mitologio — havis malsamajn atributojn.
La antikvaj egiptoj ofte turnis sin al siaj dioj por helpo kaj prospero. En bonŝanca tago, grupo de homoj, elĉerpitaj kaj disŝiritaj de la dezerto, petis siajn diojn pri miraklo. Subite, ili trafis riveron.
La rivero estis la Nilo. Probable tiamaniere homaj setlejoj komenciĝis laŭ la rivero Nilo. Grupo post grupo okupis teron proksime de la rivero kaj komencis koloniigi ĝin. Inter tiuj ĉi kolonioj leviĝis reĝo, kiu unuigis la tribojn en unu regnon, kiun ni hodiaŭ konas kiel Egiptujon.
Setlejoj ĉe la rando de la rivero fanfaronis pri sia proksima konekto al la rivero. Malmulte ili sciis, ke la rivero inundis ĉiujare.
La Inundo de la Rivero Nilo
La egiptoj estis sinceraj kredantoj. Ilia ĉiutaga vivo enhavis kontinuajn oferojn kaj preĝojn al iliaj Dioj. Unu el iliaj multaj dioj estis Oziriso. Li estis la dio de la submondo. Li estis la edzo kaj la frato de la dio de resanigo, Iziso. Pro frata rivaleco, ilia frato Seto mortigis kaj dismembrigis Ozirison.
Vidante tion, Iziso, lia edzino kaj fratino, ploris kaj funebris. Antikvaj egiptoj kredis, ke la rivero Nilo inundis kiam ajn Iziso ploris aŭ funebris la morton de sia frato kaj edzo. Do laŭ la antikvaj egiptoj, la rivero Nilo konsistis el la larmoj de Iziso.
Tiuj ĉi inundoj estis ĉiujara fenomeno. La homoj vivantaj sur la bordoj malplenigis siajn setlejojn kaj translokiĝis for de la rivero. Tamen tiuj ĉi inundoj kaŭzis agrikulturan evoluon en la regiono.
La Rivero Nilo kaj Agrikulturo
La ĉiujara inundo kaŭzis, ke la bordoj de la rivero havis la plej fekundan grundon en la regiono. Tio ĉi estis pro la depono de novaj tavoloj de silto. La antikvaj egiptoj plene profitis de la fekunda tero kaj komencis kultivi tritikon, hordeon, linon, papiruson kaj aliajn kultivaĵojn.
Tritiko kaj hordeo estis kultivitaj je industria nivelo por manĝaĵaj celoj, dum lino estis kultivata por fari malpezan vestaĵon por toleri la ekstreman veteron de la dezerto. La antikvaj egiptoj uzis la tigon de la papirusa planto por fari velojn por la boatoj kaj, kompreneble, paperon.
Kiam la loĝantaro kreskis, ankaŭ agrikulturo kreskis. La antikvaj egiptoj komencis kultivi terojn for de la rivero dank’al ingenia tekniko nomata basena irigacio. La terkultivistoj konstruis kanalojn, kiuj direktus la inundajn akvojn en profundajn basenojn. La akvo restus en la basenoj dum iom da tempo kaj fine la peco da tero fariĝus perfekta por la kultivado de kultivaĵoj.
La kultivaĵoj alportis vivon al malsatfrapitaj areoj. Ĉio tio estis ebla nur pro la rivero Nilo kaj ĝiaj ĉiujaraj inundoj.
La Rivero Nilo kaj Manĝaĵa Sekureco
Kiel menciite supre, la rivero Nilo kaŭzis la agrikulturan revolucion en antikva Egiptujo. La kultivaĵoj fariĝis la fina fonto de manĝaĵo kaj nutrado por la egiptoj. Aldone al tio, la rivero Nilo estis grandioza rezervujo de fiŝoj. Estis multaj malsamaj specoj de fiŝoj ĉeestantaj en tiu ĉi nesala rivero.
La egiptoj kaptis, manĝis kaj vendis la fiŝojn por vivteni sin. Tio ĉi estis de plej alta graveco, ĉar eĉ se la kultivaĵoj bezonis tempon por kreski, la egiptoj povis ĉiam fidi je manĝado de fiŝoj kaptitaj de la Nilo. Tiamaniere la rivero certigis manĝaĵan sekurecon kaj pluson por la antikvaj egiptoj.
La Rivero Nilo kaj Komerco
Alia grava rezulto de la agrikultura revolucio estis la ĉiam kreskanta komerco kun la proksimaj landoj. La figuro de komercistoj fariĝis tre ofta. Antikvaj egiptoj komencis siajn diplomatiajn rilatojn en la regiono per komerco kaj provizante la rajton de trairo tra la rivero Nilo. La mondo komencis rekoni la egiptojn kaj ilian arton de vivado.
La komerco tiutempe disvolviĝis larĝe kaj la homoj komencis gajni profitojn el siaj kultivaĵoj. Tio ĉi malfermis novajn horizontojn de sukceso por la egiptoj. Ĉar la komunumo estis nun sufiĉe riĉa, ili fokusis sur konstruado de sia imperio.
Leĝo kaj ordo, faktaj registaroj, komunumaj centroj kaj aliaj signoj de civilizo aperis rapide. Denove, ĉio tio estis pro la ĉiujara inundo de la mirinda rivero Nilo.
La Rivero Nilo kaj Arkitekturo
La Nilo estis ĉirkaŭita de sablodunoj. La fruaj setlintoj vivis en tendoj kaj la unuaj signoj de kvar-muraj ĉambroj kaj tegmentoj estis viditaj multe poste en la historio. Kiam la homoj leviĝis de malriĉeco, ili turnis sin al pli bonaj vivkondiĉoj kaj, kiel sekvo, al pli kompleksa arkitekturo.
La antikvaj egiptoj konstruis siajn hejmojn, vojojn, religiajn kaj preĝajn lokojn, registarajn konstruaĵojn, palacojn kaj multe pli per la akvo prenita de la Nilo. Ekzistas multaj spekulacioj, kiuj insistas, ke eĉ la piramidoj estis faritaj dank’al la potenco de la akvo de la rivero. Ĉar ni ne scias, kiel la piramidoj estis faritaj, ni verŝajne neniam certiĝos, ĉu la Nilo havis ion ajn rilaton kun tio.
Kion ni scias estas, ke la egiptoj konstruis specialajn kanalsistemojn, kiuj direktis la akvon de la rivero al la konstruaj ejoj. Pro tio ĝis nun ekzistas multaj malgrandaj riveretoj, kiuj radias de la rivero Nilo tra Egiptujo.
La Rivero Nilo kaj la Religiaj Kredoj de Antikvaj Egiptoj
La rivero Nilo ludis la plej gravan rolon en formado de la religiaj kredoj de la antikvaj egiptoj. Ĉiuj egiptoj estis religiemaj kaj kredis je siaj propraj paganaj dioj. Kiel vi povas imagi, la legendoj pri la Nilo abundis.
Kelkaj kredis, ke la rivero estis donaco al ili de la dio Hapo, la dio de fekundeco. Ili kredis, ke Hapo benis iliajn vivojn por ke ili reproduktiĝu kaj prosperu uzante la akvon de la rivero.
Alia kredo estis, ke la rivero Nilo efektive estis farita el la larmoj de Iziso kaj ĝi inundis kiam ajn ŝi ploris kaj funebris la morton de Oziriso. La dismembrita korpo de Oziriso estis kunmetita kaj tiamaniere naskiĝis la koncepto de postmorta vivo. Surbaze de tiu ĉi koncepto, la egiptoj komencis la procezon de mumifikado de siaj mortintoj.
La Rivero Nilo kaj la Procezo de Mumifikado
En antikvaj egiptaj tempoj, la procezo de mumifikado kaj la rivero Nilo estis proksime ligitaj. La rivero enhavis naturan salon nomatan natrono, kiu estis uzata por mumifiki la mortintojn. Tiu ĉi salo havas eksterordinarajn kapablojn kaj, kiam uzata por purigi la korpon, ĝi sorbis ĉian likvaĵon de la korpo kaj savis la korpon de korodo kaj putro.
La mumioj estis tiam stokitaj kaj entombigitaj en siaj ripozejoj. La mumioj de gravaj kaj riĉaj egiptoj estis entombigitaj kun boato. La boato estis entombigita por ke, kiam la mortinto vekiĝus en la postmorta vivo kaj bezonus vojaĝi, li havus boaton por veli sur la Nilo.
La rivero Nilo fariĝis la Patro de Vivo kaj la Patrino de Ĉiuj Homoj. La rilato inter la rivero Nilo kaj Egiptujo povas esti nomata simbioza.
Ĉu Egiptujo profitis de la rivero Nilo?
Jes, en multaj manieroj. Ne estus erare diri, ke se ne estus la rivero Nilo, ne estus Egiptujo.
Ni povas nun respondi la demandon:
Kiel la rivero Nilo helpis antikvan Egiptujon en evoluo de progresinta civilizo?
La ĉeesto de la rivero estas decida kaj ĉiam restos de plej alta graveco por la ekzisto de Egiptujo kaj ĝia popolo.
Konkludo
Do, kiel la rivero Nilo influis la egiptan civilizon?
Kiel vi legis antaŭe, ĝi estis la fonto de la agrikultura revolucio, provizis manĝaĵan sekurecon, permesis komercon, donacis gravajn salojn por religiaj celoj kaj, eble, ankaŭ helpis en evoluado de la kompleksa egipta arkitekturo.
Ni iru tra la trajtoj de la Nilo denove:
- La rivero Nilo estas la plej longa rivero en la mondo, kun taksata longo de imponaj 4 130 mejloj.
- Ĝi provizis la antikvajn egiptojn per akvo, manĝaĵo kaj la ebleco de komerco.
- La akvo de la rivero estis eble uzata por fari la piramidojn.
- Natrona salo de la rivero estis uzata por la procezo de mumifikado.
- La antikva egipta civilizo probable ne ekzistus, se ne estus la rivero Nilo.
La Egiptujo, kiun ni vidas hodiaŭ, estas ĉiam kreskanta lando laŭ teknologio, agrikulturo kaj civilizo. Ĉio tio ne estus ebla sen la impeta rivero Nilo kaj la bravaj setlintoj de la antikva mondo.
Referencoj
- https://www.history.com/news/ancient-egypt-nile-river
- https://courses.lumenlearning.com/atd-fscj-earlyhumanities/chapter/the-nile-and-egyptian-religion/
- Hassan, H. A., & Rasheedy, A. A. (2007). The Nile River and Egyptian Foreign Policy Interests. African Sociological Review / Revue Africaine de Sociologie, 11(1), 25–37.
- Garretson, A. H. (1960). THE NILE RIVER SYSTEM. Proceedings of the American Society of International Law at Its Annual Meeting (1921-1969), 54, 136–144.
