Caiŝen
Caiŝen: la ĉina dio de mono, kiu benas siajn adorantojn per riĉeco kaj prospero. En tiu profunda biografio vi lernos kiu estas Caiŝen, lian historion, kaj la multajn mitojn kredititajn al lia nomo.
Vi ankaŭ lernos:
- Kial Caiŝen estas adorata kiel la dio de mono
- Kiel la dio de riĉeco kaj prospero estas bildigita en arto kaj literaturo
- Kiu estas Caiŝen en ĉina mitologio
- La diversajn enkarniĝojn de Caiŝen tra ĉina historio — inkluzive de Bi Gan, Zhao Gongming, Fan Li kaj Li Guizi
- Pasintajn kaj lastatempajn evoluojn en la kultado de Caiŝen kaj la renesanco, kiun Caiŝen ĝuas hodiaŭ
Caiŝen
Caiŝen estas la ĉina dio de mono kaj riĉeco. Kiel la sinjoro de mono, Caiŝen donas bonan ŝancon kaj fortunon al iu ajn, kiun li volas. Li tenas elstaran lokon en la fido kaj praktikoj de siaj adeptoj dum la festoj de la Ĉina Novjaro, ĉar homoj serĉas lian favoron dezirante vidi la venontan jaron benita per riĉeco kaj sukceso. Kaj kiel la dio de mono, Caiŝen ankaŭ benas siajn sekvantojn per protekto kontraŭ financaj katastrofoj.
Oni kredas, ke Caiŝen havas la kapablon krei oron el ordinaraj aĵoj kiel ŝtono, fero, kaj en postaj mitoj, plumbo. Pro tio Caiŝen ofte estas nomata la ĉina alĥemiisto.
Pli ol nur la dio de riĉeco, Caiŝen estas konsiderata de multaj el siaj devotuloj esti la plej potenca el la tuta granda panteono de dioj de Ĉinio. Eĉ la Budho rekonis Caiŝenon kiel la supran sinjoron de riĉeco kaj prospero, kaj tiel Caiŝen estas honorata tra pluraj religioj tra la mondo.
Aspekto
Ofte bildigita portante la tradicie ornamitajn ruĝajn robojn de civila servisto kun ministra ĉapelo, Caiŝen estas konsiderata gaja kaj agrabla. Kiel la ĉina dio de riĉeco kaj prospero, Caiŝen estas akompanata de granda nombro da servantoj, kiuj portas orajn ingotojn, gravajn skribrulaĵojn kun reĝaj dekretoj, fruktojn kaj luksaĵajn manĝaĵojn.
Li foje troviĝas rajdante sian favoratan nigran tigron, tenante sceptron Ri Yu en unu mano kaj oran nugeton en la alia.
Kiu estas Caiŝen en ĉina mitologio?
Caiŝen, ankaŭ nomata Ts’ai Shen, Cai Shen, aŭ Cai Boxing Jun, enkarniĝis kiel naŭ malsamaj historiaj figuroj tra la jarcentoj, ĉiu enkarniĝo malkaŝanta malsaman parton de lia multfaceta personeco. Kiel la ĉina dio de mono, la enkarniĝoj de Caiŝen ofte uzas siajn kapablojn por krei riĉaĵojn kaj prosperon por tiuj sub sia zorgo. Sed en iuj kazoj la enkarniĝoj de Caiŝen forviŝas la benojn de tiuj, kiuj ofendas ilin.
Bi Gan
La unua enkarniĝo de Caiŝen laŭdire okazis dum la frua dinastio Ŝang kiel reĝa konsilanto nomata Bi Gan. Pli ol nur kortega helpanto, Bi Gan estis favorata kaj riĉa princo, la filo de reĝo Wen Ding.
Tamen estis la nevo de Bi Gan, Zhou Xin, kiu sidis sur la trono. Konata pro esti korupta, Zhou Xin laciĝis pro la provoj de Bi Gan korekti liajn malbonajn dekretojn. En kolerego Zhou ordonis, ke la koro de Bi Gan estu eltirita por vidi «ĉu la koro de la Saĝulo havas sep malfermaĵojn».
La edzino kaj infanoj de Bi Gan eskapis el la palaco, sed Bi Gan ne estis tiel fortuna. Post la ekzekuto de Bi Gan la prospero de la regno kraŝis malsupren, markante la finan falon ne nur de la korupta regado de Zhou Xin, sed de la tuta dinastio Ŝang.
Zhao Gongming
Alia legendo, skribita dum la dinastio Ming kaj titolita Fengshen Yanyi, rakontas la historion de ermito nomata Zhao Gongming. Dum la 12-a jarcento a.K. la dinastio Ŝang pendas sur la rando de falo, Zhao Gongming akiras grandan magion kaj uzas siajn povojn por subteni la regnon.
Serĉante batali kontraŭ la magio de la ermito per magio propra, Jiang Ziya, adepto de la rivala dinastio Zhou, faris pajlan kopion de Zhao Gongming. Post preskaŭ monato de meditado kaj sorĉlaboro, Ziya faris sagon el sankta prunarbo, kaj kun preĝo al la dioj pafis ĝin en la koron de la kopio de Gongming.
En tiu momento la ermito Zhao Gongming fariĝis malsana kaj kolapsis mortinta. Post vizito al proksima templo, Jiang Ziya estis konfrontita pro kaŭzi la morton de viro de vero kaj integreco. Ziya estis ordonita porti la korpon de Gongming al la templo de Yuan Shi kaj devigita pentofari pro sia krimo.
En la nomo de la dio de la templo, Ziya parolis pri la honoro de Zhao Gongming kaj kanonizis lin kiel Caiŝen, titolante lin Prezidanto de la Ministerio de Riĉeco.
Fan Li
Dum la tempo de Konfuceo, Caiŝen fariĝis asociita kun milita strategiisto kaj komercisto nomata Fan Li. Fan Li estis la konsilanto de la reĝo de Yue, Goujian.
Dum la regado de Goujian, kaj Fan Li kaj la reĝo estis kaptitaj de la malamika ŝtato Wu, kie ili estis malliberigitaj dum tri jaroj. Post sia tempo en kaptiteco, Fan Li servis Goujianon fidele, efektivigante reformojn kaj registarajn nomumojn, kiuj grande plibonigis la ŝtaton Yue.
En 493 a.K. la reformoj de Fan Li ebligis al Goujian renversi la regadon de Wu, kaj post sia venko Fan Li eksiĝis el sia nomumo kaj renomis sin Tao Zhu Gong.
Post retiriĝo, Fan Li kaj lia amo Xi Shi (unu el la Kvar Belecoj de antikva Ĉinio) loĝis sur malgranda fiŝkaptista boato sur Lago Tai. Pro sia sukceso en komerco kaj siaj multaj prosperaj registaraj reformoj, Fan Li baldaŭ estis rekonata kaj adorata kiel la enkarniĝo de Caiŝen.
Li Guizi
En la 300 jaroj inter 618 kaj 907, en la tempo de la dinastio Tang, rakontoj komencis disvastiĝi pri Li Guizu. Naskita en la areo Ziĉuan de la provinco Ŝandong, Li Guizu servis kiel kampara magistrato.
Dum sia servo li alportis netakseblajn riĉaĵojn al la regiono per sia kreiva leĝaro, farante la distrikton unu el la plej riĉaj regionoj de la Imperio.
Post sia morto la popolo konstruis templon en lia honoro kaj komencis adori lin kiel diaĵon. Baldaŭ poste la imperiestro Vude oficiale proklamis Li Guizuon kiel la dion de riĉeco, por ĉiam unuigante lin al la mito de Caiŝen.
La kultado de Caiŝen
Kiel objekto de venero, Caiŝen estas unu el la plej popularaj ĉinaj diaĵoj. Li estas tiel necesa por ricevi financan benon, ke oni kredas lin esti ĉe la finoj kaj centro de ĉiuj kompaspunktoj.
Ekzemple, se oni deziras la benon de Caiŝen en traktado kun usona aŭ kanada komerco, oni devus oferi preĝojn al Cao Bao — Caiŝen de la Okcidento. Se persono deziras sukceson en loka ĉina komerco, ili devas preĝi al Zhao Gongming — Caiŝen de la Centro.
Dum la komencoj de komunisma regado en Ĉinio, la nova ĉina registaro de Mao Zedong serĉis elimini la bezonon de la popolo je dioj. La dio Caiŝen estis unu el la primaraj celoj de la registaro, kaj baldaŭ temploj tra Ĉinio estis buldozitaj kaj detruitaj. Tamen, komencante en 1979 kiam la ĉina kontinento komencis remalfermiĝi al okcident-stilaj kulturoj, kiel tiuj el Tajvano, Singapuro, Sud-Koreio kaj Honkongo, la kultado de Caiŝen faris grandan revenon.
Dum la ĉina kontinento forlasis Caiŝenon kaj trovis sin enŝlimigita en malriĉaj kondiĉoj, la ĉirkaŭaj kulturoj konservis sian kredon je Caiŝen viva kaj prosperis. La popolo de Ĉinio, sentante kvazaŭ ili estus sub malbeno pro forlaso de la dio de prospero, rapide turnis sin reen al la kultado de Caiŝen.
Ene de kelkaj mallongaj jaroj, temploj estis rekonstruitaj tra la lando al la ĉina dio de riĉeco kaj prospero. Sanktejoj kaj statuoj ŝajne estis starigitaj dum la nokto, kaj en la fruaj 2000-aj jaroj la plej granda templo de Caiŝen estis konstruita kaj dediĉita en Sian, Ŝanŝi.
Dum la du-semajna Novjara celebro de Ĉinio, la kvina tago de la unua luna monato nun estas dediĉita al Caiŝen, dio tiel populara, ke eĉ la registaro de Mao Zedong ne povis detrui lin. Incenso estas bruligita tra la lando en la temploj de Caiŝen, kaj kaj fremduloj kaj amikoj interŝanĝas la tradician saluton — gongxi facai «ke vi fariĝu riĉa».
La ĉina dio de riĉeco kaj prospero
Caiŝen, la ĉina dio de riĉeco kaj prospero, estas rekonata kiel unu el la ŝatataj kaj plej daŭraj mitologiaj figuroj de Ĉinio.
- Caiŝen tradicie estas bildigita ridetanta kaj gaja, portante la tradiciajn ruĝajn robojn de civila servisto kaj ministran ĉapelon. En arto Caiŝen ofte sidas sur nigra tigro tenante bastonon Ri Yu
- Caiŝen ofte estas akompanata de servantoj, kiuj portas orajn nugetojn, reĝajn skribrulaĵojn kaj fruktojn por distribui al tiuj, kiujn Caiŝen benis
- Konata kiel la ĉina alĥemiisto, oni kredas, ke Caiŝen havas la kapablon transformi feron, ŝtonon kaj plumbon en puran oron
- La dio de riĉeco enkarniĝis almenaŭ naŭ fojojn tra la historio de Ĉinio, ĉiu enkarniĝo malkaŝanta malsaman aspekton de la personeco de Caiŝen
- La enkarniĝoj de Caiŝen uzas siajn kapablojn por beni aŭ malbeni la prosperon de aliaj
- Dum la fruaj tagoj de komunisma regado en Ĉinio, la plej multaj temploj al Caiŝen estis detruitaj
- Kiam Ĉinio malfermiĝis al okcident-stilaj registaroj en 1979, la kredo je Caiŝen inundis reen en Ĉinion el najbaraj Tajvano, Singapuro, Sud-Koreio kaj Honkongo
- Dum la du-semajna Novjara celebro de Ĉinio, la kvina tago de la unua luna monato estas dediĉita al Caiŝen kaj incenso estas bruligita en liaj temploj tra la mondo
Pli ol nur la dio de riĉeco, Caiŝen estas konsiderata de siaj devotuloj esti la plej potenca el ĉiuj dioj de Ĉinio. Rekonata en ĉina popola mitologio, kaj en kaj taoismaj kaj budhismaj religioj, la kredo je la potenco de Caiŝen beni sekvantojn per riĉaĵoj kaj prospero troviĝas tra la mondo. La fabeloj de Caiŝen daŭris pli ol 3 000 jarojn kaj montras neniun signon de malrapidiĝo baldaŭ.
